Σκληρή είναι η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους δασμούς 25% σε παγκόσμιο επίπεδο για το χάλυβα και το αλουμίνιο που επέβαλλε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ανακοινώνοντας αντίποινα σε δύο στάδια που καλύπτουν εξαγωγές της ΕΕ αξίας 26 δισεκατομμυρίων ευρώ και ξεπερνούν κατά πολύ τον εμπορικό αγώνα που ξέσπασε κατά την πρώτη θητεία του.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι, από την 1η Απριλίου θα επιβάλει εκ νέου δασμούς, ως απάντηση σε δασμούς ύψους 8 δισεκατομμυρίων ευρώ στις ΗΠΑ – συμπεριλαμβανομένων εμβληματικών αμερικανικών προϊόντων όπως οι μοτοσικλέτες Harley-Davidson, το μπέρμπον και τα τζιν. Και, από τα μέσα Απριλίου, θα καθορίσει περαιτέρω αντίμετρα για τα 18 δισ. ευρώ των νέων αμερικανικών δασμών, με την επιφύλαξη της έγκρισης των κρατών-μελών της ΕΕ.
«Λυπούμαστε βαθύτατα για το μέτρο αυτό», ανέφερε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε δήλωσή της, νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
«Οι δασμοί είναι φόροι. Είναι κακοί για τις επιχειρήσεις και ακόμη χειρότεροι για τους καταναλωτές. Αυτοί οι δασμοί διαταράσσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού. Φέρνουν αβεβαιότητα στην οικονομία. Διακυβεύονται θέσεις εργασίας. Οι τιμές θα αυξηθούν. Στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να δράσει για να προστατεύσει τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις», είπε η Φον ντερ Λάιεν.
Μιλώντας πριν από την ανακοίνωση, ένας εκπρόσωπος της ευρωπαϊκής χαλυβουργίας δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες «θα προχωρήσουν σε πλήρη σφυροκόπημα επειδή έχουν βαρεθεί τόσο πολύ τον Τραμπ». Το μπλοκ των 27 χωρών -μια κοινή αγορά που καλύπτει 450 εκατομμύρια ανθρώπους- θέλει να στείλει ένα αδιαμφισβήτητο μήνυμα ότι η ΕΕ εννοεί σοβαρά να υπερασπιστεί τα οικονομικά της συμφέροντα, σε περίπτωση που ο Τραμπ εξαπολύσει έναν εμπορικό πόλεμο πλήρους κλίμακας.
Η διατλαντική εμπορική σχέση ύψους 1,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων υπήρξε καθοριστική για τη μεταπολεμική ευημερία της Δύσης. Αλλά ο Τραμπ, εξοργισμένος από το επίμονο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ σε αγαθά, βλέπει τους δασμούς ως έναν τρόπο να αναγκάσει τις επιχειρήσεις να φέρουν βιομηχανικές επενδύσεις και θέσεις εργασίας πίσω στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι αμερικανικές επιβαρύνσεις στο χάλυβα και το αλουμίνιο θα πλήξουν περισσότερο τον Καναδά και το Μεξικό – αλλά η ΕΕ, ως ο νούμερο 3 προμηθευτής χάλυβα στην Αμερική, δε θα επιβιώσει αλώβητη. Οι Βρυξέλλες ανησυχούν ότι οι περαιτέρω «αμοιβαίοι» δασμοί που απειλεί ο Τραμπ θα έπλητταν, αν εφαρμόζονταν, τις εξαγωγές αυτοκινήτων, φαρμάκων και τροφίμων.

«ΠΟΡΤΑ» ΓΙΑ ΔΙΑΛΟΓΟ
ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΑΜΠ
Η Επιτροπή άφησε ανοιχτή την πόρτα για μια συμφωνία με τον Τραμπ, λέγοντας ότι «παραμένει έτοιμη να συνεργαστεί με την αμερικανική κυβέρνηση για την εξεύρεση μιας λύσης μέσω διαπραγματεύσεων» και προσθέτοντας ότι τα μέτρα της «μπορούν να ανατραπούν ανά πάσα στιγμή, εάν βρεθεί μια τέτοια λύση».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο του μπλοκ, ενημέρωσε τις χώρες-μέλη την Τετάρτη 12 Μαρτίου, μόλις λίγες ώρες μετά την έναρξη ισχύος των αμερικανικών δασμών ένα λεπτό μετά τα μεσάνυχτα στην Ουάσινγκτον ή στις 5.01 π.μ. ώρα Βρυξελλών. Τις εβδομάδες από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στο Λευκό Οίκο και άρχισε να ανακοινώνει δασμούς, η ΕΕ έχει δηλώσει έντονα ότι είναι έτοιμη να αντεπιτεθεί στους «αδικαιολόγητους δασμούς».
Τη Δευτέρα 10 Μαρτίου, ο Επίτροπος Εμπορίου Maros Sefcovic δήλωσε ότι το μπλοκ είναι έτοιμο «να προστατεύσει τις επιχειρήσεις, τους εργαζόμενους και τους καταναλωτές του», και πρόσθεσε ότι: «Δεν μπορούμε να βασιζόμαστε πλέον στις ΗΠΑ – είναι μια νέα πραγματικότητα. Οπότε πρέπει να είμαστε σκληροί και να ανταποδώσουμε, αυτό είναι το μόνο φάρμακο».
Ο Sefcovic επισκέφθηκε την Ουάσιγκτον τον περασμένο μήνα, σε μια προσπάθεια να ξεκινήσει διάλογο για την αποτροπή ενός εμπορικού πολέμου, μόνο και μόνο για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν ενδιαφέρεται. «Στο τέλος, το ένα χέρι δεν μπορεί να χτυπήσει παλαμάκια», δήλωσε.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, εν τω μεταξύ, τηρεί χαμηλούς τόνους. «Δεν πρόκειται να έχουμε μια σπασμωδική αντίδραση», δήλωσε αξιωματούχος του Υπουργείου Επιχειρήσεων και Εμπορίου, επισημαίνοντας ότι το γραφείο του πρωθυπουργού τονίζει, ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «θα συνεχίσει να υιοθετεί μια ψύχραιμη προσέγγιση» στους δασμούς και στην ανταγωνιστική εμπορική πολιτική του Τραμπ.

ΜΕΓΑΛΟ ΤΟ ΧΤΥΠΗΜΑ
Οι διπλωμάτες της ΕΕ, μαζί με τον εκπρόσωπο της χαλυβουργίας, ανέμεναν ότι η δέσμη μέτρων απάντησης της ΕΕ θα έδινε μεγαλύτερο χτύπημα από τους ανασταλμένους δασμούς που χρονολογούνται από το 2018. Αυτό οφείλεται στο γεγονός, ότι η κυβέρνηση Τραμπ – με βάση τα εκτελεστικά διατάγματα που εξέδωσε στα μέσα Φεβρουαρίου – έχει αλλάξει σημαντικά τις δασμολογικές πρακτικές της. Το πιο σημαντικό είναι ότι το αλουμίνιο θα ανέλθει στο 25% από 10% την τελευταία φορά.
Επίσης, η ΕΕ δε θα απολαμβάνει πλέον τις ποσοστώσεις που παρατάθηκαν υπό την προηγούμενη κυβέρνηση του προέδρου Τζο Μπάιντεν, οι οποίες της επέτρεπαν να εξάγει χωρίς δασμούς στις ΗΠΑ. Παράλληλα, ο Τραμπ προσθέτει προϊόντα που κατασκευάζονται κυρίως από χάλυβα – όπως βίδες και καλοριφέρ – στον κατάλογο των προϊόντων που υπόκεινται σε δασμούς.
© ΕΘΝΟΣ

Γράφουν οι καθηγητές
Σάββας Ρομπόλης και
Βασίλης Μπέτσης*
© slpress.gr

Κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο στην Ευρώπη και σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης, οργανώθηκε, όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, το οικοδόμημα του κοινωνικο-οικονομικού συστήματος για τη βελτίωση, μεταξύ άλλων, της ανταγωνιστικότητας κόστους το οποίο βασιζόταν, κατά βάση, σε θύλακες (παραγωγικούς, τεχνολογικούς, ενεργειακούς, ασφάλειας, άμυνας, κ.λπ.) στους οποίους δεν ήλεγχε την κυριαρχία τους.
Στην κατεύθυνση αυτή η Ευρώπη, σε στρατηγικό επίπεδο, επέλεξε ένα αβέβαιο και εύθραυστης ανθεκτικότητας πρότυπο, τα κύρια χαρακτηριστικά του οποίου ήταν: Πρώτον, η διεύρυνσή της (αντί της εμβάθυνσης και της Πολιτικής Ένωσης) για τη δημιουργία νέων Αγορών, δεύτερον, η εξασφάλιση φθηνής ενέργειας από τη Ρωσία, τρίτον, η μετεγκατάσταση επιχειρήσεων της σε Κεντρο-Ανατολική Ευρώπη, Ασία, Αφρική – για την παραγωγή διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων χαμηλού κόστους και τέταρτον, η ανάθεση της ασφάλειας και άμυνάς της στις ΗΠΑ.
Όμως, η συνθήκη αυτή του γεωοικονομικού και γεωπολιτικού κατακερματισμού, εκτός του ότι ξεπεράστηκε, όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος από τις διεθνείς και τις ευρωπαϊκές εξελίξεις των τελευταίων ετών, βρίσκει, σε συνθήκες αβεβαιότητας και ανασφάλειας, την Ευρώπη ανέτοιμη και με σοβαρούς προβληματισμούς, απέναντι στην πρόσφατη δασμολογική, εμπορική και προστατευτική πολιτική των ΗΠΑ, για τη προοπτική του ευρωπαϊκού κοινωνικο-οικονομικού και γεωπολιτικού σχηματισμού.
Στις διεθνείς και ευρωπαϊκές αυτές συνθήκες επιβολής δασμών από τις ΗΠΑ στο Μεξικό, τον Καναδά, την Κίνα και στο άμεσο μέλλον στην Ευρώπη και τούμπαλιν, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει, μεταξύ άλλων, με ποσοτικές και ποιοτικές διαφοροποιήσεις από χώρα σε χώρα, στην επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου και των ρυθμών ανάπτυξης, στην αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων και στη μείωση του πραγματικού εισοδήματος, καθώς και στη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και της ανεργίας.
Από την άποψη αυτή είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί, ότι οι προαναφερόμενοι οικονομικοί σχηματισμοί εξήγαγαν στις ΗΠΑ το 2023 το 61% των εισαγωγών της. Πιο συγκεκριμένα, για τον Καναδά και το Μεξικό εκτιμάται, ότι οι οικονομικές συνέπειες των δασμών θα είναι σοβαρές, δεδομένου ότι το 2023 οι εξαγωγές του Καναδά στις ΗΠΑ ήταν 21% του ΑΕΠ και του Μεξικού ήταν 27%. Αντίθετα, οι εξαγωγές της ΕΕ-27 στις ΗΠΑ το 2023 ήταν 2,9% του ΑΕΠ της ΕΕ, γεγονός που οδηγεί στην εκτίμηση ότι ο αρνητικός αντίκτυπος των δασμών θα είναι μικρότερος (1% του ΑΕΠ).
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ υποστηρίζει ότι η επιβολή των δασμών στοχεύει στη μείωση του εμπορικού ελλείμματος, στην αύξηση των φορολογικών εσόδων για τη χρηματοδότηση της δημοσιονομικής και φορολογικής πολιτικής των ΗΠΑ, στη διεύρυνση της οικονομικής και παραγωγικής δραστηριότητας στον αστικό και αγροτικό τομέα της αμερικανικής οικονομίας, στην αύξηση των εισοδημάτων, κλπ. Τούτων δοθέντων, εκτιμάται ότι οι καταναλωτές στις ΗΠΑ από την επιβολή των δασμών στις εισαγωγές τους θα επιβαρυνθούν κατά μέσο όρο με ετήσιο κόστος της τάξης των 2.000 δολαρίων περίπου.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ
ΠΟΛΕΜΟΥ ΗΠΑ-ΕΥΡΩΠΗΣ
Όμως, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, ανεξάρτητα του μικρότερου αντίκτυπου των συνεπειών της επιβολής των δασμών στις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ, τα χρόνια διαρθρωτικά, τεχνολογικά, παραγωγικά, επενδυτικά και κοινωνικά ελλείμματα και η προοπτική, μεταξύ άλλων, εξασφάλισης 800 δισ. ευρώ (150 δις ευρώ από κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό και 650 δισ. ευρώ από τους κρατικούς προϋπολογισμούς των κρατών μελών) για την ευρωπαϊκή άμυνα, εκτιμάται ότι θα συναντηθούν με την περαιτέρω διάβρωση της κοινωνικής συνοχής, την αύξηση του δημόσιου χρέους, τη δημοσιονομική πειθαρχία, την πολιτική κρίση και την κρίση διαρκείας του βιοτικού επιπέδου και της ευημερίας των Ευρωπαίων πολιτών.
Στις συνθήκες αυτές τα ερωτήματα που τίθενται είναι τα εξής: Η διεθνής και η ευρωπαϊκή οικονομία κατά τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα εισέρχεται: α) Σε μία νέα εποχή της παγκοσμιοποίησης που θα βασίζεται στον έλεγχο των εμπορικών ροών; β) Στο πεδίο έναρξης ενός παγκόσμιου εμπορικού πολέμου; Ή γ) στο πεδίο έναρξης μίας ιδεολογικο-πολιτικής και οικονομικο-κοινωνικής αντιπαράθεσης μεταξύ του μοντέλου του «οικονομικού εθνικισμού» και του «παγκοσμιοποιημένου νεοφιλελεύθερου» μοντέλου διαχείρισης του σύγχρονου καπιταλισμού;
Στα ερωτήματα αυτά στα οποία συνδέεται το ειδικό με το γενικό μέρος της στρατηγικής, αναδεικνύεται ως απάντηση η προοπτική ότι κατά την τρέχουσα δεκαετία, η διεθνής και η ευρωπαϊκή κοινότητα θα είναι μάρτυρας της προαναφερόμενης αντιπαράθεσης, κατά την οποία από την κάθε πλευρά (ΗΠΑ, Ευρώπη) θα επιδιώκεται, διαπραγματευτικά ή συγκρουσιακά, ποιο από τα δύο μοντέλα ή κάποιου τρίτου (δημοκρατικού, αναπτυξιακού, κοινωνικού), θα αποτελέσει το κυρίαρχο μοντέλο της παγκόσμιας και της ευρωπαϊκής οικονομίας.

*Ο Σάββας Ρομπόλης είναι ομότιμος Καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου. Είναι πτυχιούχος Οικονομικών Επιστημών και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος (D.E.S.) του Πανεπιστημίου της Σορβόννης (Paris I). Διδάκτορας Οικονομικών Επιστημών (Thèse d’ Etat) του Πανεπιστημίου των Παρισίων (Paris IX). Γνωρίζει Γαλλικά και Αγγλικά. Είναι συγγραφέας βιβλίων, άρθρων και επιστημονικών εργασιών σχετικών με τα ζητήματα οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής.
Ο Βασίλης Μπέτσης είναι πτυχιούχος του Τμήματος Στατιστικής Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στα Χρηματο-οικονομικά και Αναλογιστικά Μαθηματικά (M.Sc.) του Οικονομικού Πανεπιστημίου και του Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος διδακτορικού από το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου. Εργάζεται ως σύμβουλος αναλογιστής.