Τι είναι το SPP

Κείμενο: Χρήστος Καπούτσης*
Πηγή: slpress.gr

Η πρώτη επίσκεψη της νέας Αμερικανίδας Πρέσβειρας, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, μόνο εθιμοτυπική δεν ήταν. Ήταν ένα σαφές μήνυμα, ότι η Ουάσιγκτον και ειδικά η κυβέρνηση Τραμπ, περνά σε μια πιο απαιτητική φάση συνεργασίας με την Ελλάδα. Στη συνάντηση με τον ΥΕΘΑ, Νίκο Δένδια, η Αμερικανίδα πρέσβης ανέδειξε τον κεντρικό στόχο της επίσκεψης, με την ανακοίνωση ότι ο Αμερικανός Υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, ο άνθρωπος που στο νέο αμερικανικό σχήμα αποκαλείται χαρακτηριστικά «Υπουργός Πολέμου», ενέκρινε την ένταξη της Ελλάδας στο «State Partnership Program» (SPP) το Πρόγραμμα Συνεργασίας της Αμερικανικής Εθνοφρουράς με Συμμαχικές χώρες. Τι σημαίνει αυτό; Πρόκειται για ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία στρατιωτικής διπλωματίας των ΗΠΑ. Κάθε αμερικανική Πολιτεία, μέσω της Εθνοφρουράς της, «ζευγαρώνει» με μια ξένη χώρα για στενή συνεργασία.

Το SPP είναι ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, αλλά σήμερα καλύπτει πάνω από εκατό κράτη. Και τώρα, μετά από 76 χρόνια, ήρθε και η ώρα της Ελλάδας. Και όπου μπαίνει αυτό το πρόγραμμα, δεν αλλάζουν μόνο οι ασκήσεις ή οι εκπαιδεύσεις. Αλλάζει ολόκληρη η φιλοσοφία των Ενόπλων Δυνάμεων. Το πρόγραμμα δεν είναι μια τυπική τεχνική συμφωνία. Είναι ένας στρατηγικός δεσμός, που δημιουργεί υποχρεώσεις: Συμμετοχή σε κοινές ασκήσεις, προσαρμογή διαδικασιών, αποδοχή αμερικανικής τεχνογνωσίας και διαθεσιμότητα μονάδων για διεθνείς στρατιωτικές αποστολές.

To SPP είναι ένα είδος «στρατιωτικού ζευγαρώματος» με την Εθνοφρουρά μιας Πολιτείας των ΗΠΑ, που θα καθορίσει τη συνεργασία για πολλά χρόνια. Για την Ελλάδα, η συμμετοχή στο State Partnership Program σημαίνει:

► Κοινή στρατιωτική εκπαίδευση με αμερικανικές δυνάμεις, σε αμερικανικό και εθνικό έδαφος.

► Ειδικές επιχειρήσεις και κοινά σενάρια αντίδρασης για κάθε μορφή απειλής, ψηφιακής, κυβερνοπόλεμος, υβριδικής…

► Ευθυγράμμιση του ελληνικού αμυντικού επιχειρησιακού δόγματος με τα αμερικανικά πρότυπα.

► Πλήρης διαλειτουργικότητα με το πιο προηγμένο τμήμα του ΝΑΤΟ.

►Αποδοχή αμερικανικής τεχνογνωσίας σε κρίσιμους τομείς (κυβερνοάμυνα, ειδικές επιχειρήσεις, ενέργεια–υποδομές, κρίσιμα logistics).

► Διαθεσιμότητα μονάδων για συμμετοχή σε αποστολές εκτός συνόρων, εφόσον απαιτηθεί.

► Προσαρμογή της αμυντικής δομής, ώστε να υποστηρίζεται πλήρως η διαλειτουργικότητα με τις αμερικανικές δυνάμεις.

Με απλά λόγια: Οι Ένοπλες Δυνάμεις μας μπαίνουν σε μια νέα πραγματικότητα. Πιο απαιτητική, πιο εξωστρεφή, πιο δεμένη με το αμερικανικό άρμα και τις στρατιωτικού χαρακτήρα αμερικανικές επιλογές. Στην πράξη: Η Ελλάδα με το SPP εισέρχεται σε ένα πιο αυστηρό καθεστώς στρατιωτικής συνεργασίας, τύπου «συμμαχικής δέσμευσης».

Η ΕΛΛΑΔΑ ΕΝΕΡΓΗ

Γιατί  θέλουν οι ΗΠΑ τη συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα SPP; Διότι η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει εύθραυστη. Η Ελλάδα είναι σταθερός σύμμαχος των ΗΠΑ με μια πολύ ισχυρή, αν και ετεροβαρή, στρατιωτικό-αμυντική συμφωνία. Και η Ουάσιγκτον, η κυβέρνηση Τραμπ, θέλει μια Ελλάδα πιο ενεργή, πιο έτοιμη στρατιωτικά και πιο δεμένη με τα δικά της επιχειρησιακά πρότυπα, ώστε να στηρίξει τα γεωστρατηγικά – γεωενεργειακά – οικονομικά σχέδια της Κυβέρνησης Τραμπ, στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Γιατί το δέχεται η Ελλάδα; Κατά την κυβερνητική εκτίμηση, επειδή κερδίζει πρόσβαση σε τεχνολογία, εκπαίδευση και επιχειρησιακές δυνατότητες. Και γιατί αυξάνει το στρατηγικό της αποτύπωμα στην περιοχή. Διότι η στενότερη στρατιωτική συνεργασία με τις ΗΠΑ έχει αποτρεπτική διάσταση, έναντι του τουρκικού αναθεωρητισμού, εκτιμά η Κυβέρνηση. Ωστόσο, η νέα φάση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων δεν είναι μια ρομαντική ιστορία συμμαχικής σύμπλευσης. Είναι μια πραγματικότητα τραχιά, απαιτητική και γεμάτη όρους.

Κι εδώ γεννιέται το κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί η Ελλάδα να αξιοποιήσει την αμερικανική τεχνογνωσία και την ασφάλεια που προσφέρει η Ουάσιγκτον, χωρίς να παραχωρήσει εθνικό χώρο, κυριαρχία ή στρατηγική αυτονομία;

Διότι η σύγκλιση Ελλάδας-ΗΠΑ, όσο χρήσιμη κι αν είναι σε ορισμένες συγκυρίες, δε σημαίνει και πλήρη ταύτιση συμφερόντων. Τα αμερικανικά στρατηγικά σχέδια στην Ανατολική Μεσόγειο είναι ευρύτερα, βαθύτερα και κυρίως δε γράφονται με ελληνική μελάνη. Η Ουάσιγκτον κινείται με γνώμονα τις δικές της προτεραιότητες: Την αναχαίτιση της ρωσικής παρουσίας, τον περιορισμό του Ιράν, την εξισορρόπηση της Τουρκίας, αλλά όχι την αντιμετώπισή της. Άλλο σύμμαχος, άλλο ταύτιση.

Και πίσω από τον μειλίχιο, μελιστάλακτο λόγο της Πρέσβειρας Γκίλφοϊλ, πίσω από το χαμόγελο και την ευγένεια μιας έμπειρης επικοινωνιακής παρουσίας, κρύβεται κάτι πολύ πιο σκληρό: Ένα αμερικανικό στρατηγικό σχέδιο με απαιτήσεις. Με προσδοκίες από την Ελλάδα. Με δεσμεύσεις, που δεν αφήνουν περιθώρια για άνετους διπλωματικούς ελιγμούς, ούτε για ελληνικό αντίλογο όταν αυτός δεν εξυπηρετεί τις αμερικανικές προτεραιότητες. Η Ελλάδα οφείλει, λοιπόν, να σταθμίσει με νηφαλιότητα αλλά και αυτοπεποίθηση: πώς θα αξιοποιήσει αυτά που προσφέρει η υπερδύναμη, χωρίς να μετατραπεί σε παθητικό εκτελεστή ενός σχεδίου, όπου άλλοι κρατούν την πένα και άλλοι καθορίζουν το τέλος της ιστορίας.

ΜΕΓΑΛΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ: ΣΥΜΜΑΧΟΙ

ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΓΙΝΟΥΜΕ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ

Και εδώ ανοίγει η πιο ευαίσθητη γεωπολιτική πραγματικότητα: Το στρατηγικό πλέγμα ΗΠΑ-Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας-Τουρκίας δεν είναι στατικό, ούτε μονοσήμαντο. Είναι ένα εξελισσόμενο σύστημα με ασύμμετρες προτεραιότητες και μεταβαλλόμενες ισορροπίες, όπου η Ουάσιγκτον επιχειρεί να κρατά όλους «εντός τροχιάς». Το Ισραήλ αποτελεί την αδιαπραγμάτευτη σταθερά της αμερικανικής πολιτικής.

Η Κύπρος, παρά τις ενισχυμένες σχέσεις της με τις ΗΠΑ, παραμένει η γεωπολιτική «σκιά» της τουρκικής κατοχής. Η Ελλάδα είναι ο σταθερός, προβλέψιμος σύμμαχος, που όμως καλείται συχνά να απορροφήσει κραδασμούς, που δημιουργεί η αμερικανοτουρκική εξίσωση. Και η Τουρκία, με όλα τα προβλήματα, τις αντιφάσεις και τα παζάρια της, παραμένει για τους Αμερικανούς ένας κρίσιμος γεωστρατηγικός «κόμβος» από τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μέση Ανατολή.

Σε αυτό το πεδίο δυνάμεων, η Ελλάδα οφείλει να διασφαλίσει ότι δε θα λειτουργεί ως «ρυθμιστική μεταβλητή» για τις ανάγκες των ΗΠΑ, αλλά ως αυτόνομος πόλος σταθερότητας, με δικό της στρατηγικό αποτύπωμα.

Μόνο έτσι, η σχέση με τις ΗΠΑ θα είναι σχετικά και αναλογικά ισόρροπη, παρότι ετεροβαρής, και όχι στατική και υποχρεωτικά μονόδρομος. Και μόνο έτσι, η Ελλάδα θα κατοχυρώσει αληθινή εθνική αυτονομία, θα θωρακίσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα και θα μπορεί να υπερασπίζεται, χωρίς δισταγμούς και εξαρτήσεις, το δικό της ανεξάρτητο στρατηγικό ορίζοντα.

*Ο Χρήστος Α. Καπούτσης γεννήθηκε στην Καλαμάτα. Απόφοιτος της Στρατιωτικής Σχολής Ευέλπιδων και της Σχολής Αλεξιπτωτιστών. Πτυχιούχος του Μαθηματικού τμήματος του Πανεπιστημίου Πατρών. Από το 1989 εργάζεται ως δημοσιογράφος, διαπιστευμένος στρατιωτικός και διπλωματικός συντάκτης σε εφημερίδες, περιοδικά, τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς. Συγγραφέας του βιβλίου «Εδώ μιλούν τα γεγονότα» (έκδοση Ελευθερουδάκης) με πολεμικές ανταποκρίσεις από τον πόλεμο σε Γιουγκοσλαβία-Σερβία-Κόσσοβο και άρθρα αναλύσεις για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό και άλλα θέματα εξωτερικής-αμυντικής πολιτικής.

Τι λένε για τον Τσίπρα και σε ποια δεξαμενή ψηφοφόρων στρέφονται ◙ Στη γκρίζα ζώνη των αναποφάσιστων – που με βάση τις δημοσκοπήσεις κυμαίνεται από 16% έως 20% – θέλει να απευθυνθεί η κυβέρνηση

Στη γκρίζα ζώνη των αναποφάσιστων – που με βάση τις δημοσκοπήσεις κυμαίνεται από 16% έως 20% – θέλει να απευθυνθεί η κυβέρνηση. Στόχος είναι με ένα θετικό αφήγημα, ώστε να επαναπροσεγγίσει απογοητευμένους ψηφοφόρους και να μην αφήσει περιθώρια στην αντιπολίτευση να ρίξει «δίχτυα» στο συγκεκριμένο κοινό. Σε μία περίοδο που έχουν φουντώσει τα σενάρια για το ενδεχόμενο, τους επόμενους μήνες νέα κόμματα να κάνουν την εμφάνιση τους, οι «γαλάζιοι» θέλουν να πατήσουν… γκάζι και να επιχειρήσουν μια φυγή προς τα εμπρός.

Μετά από μια περίοδο με πολλαπλά ανοιχτά μέτωπα, στο Μαξίμου επιδιώκουν να εστιάσουν στο πεδίο της οικονομίας και στα μέτρα στήριξης που έχουν δρομολογηθεί. Στην πρόσφατη συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε, πως το πρώτο μέλημα της κυβέρνησης είναι η θωράκιση του εισοδήματος των Ελλήνων πολιτών απέναντι στην επίμονη ακρίβεια και αναφέρθηκε σε μια σειρά από πρωτοβουλίες που «τρέχουν».

Κυβερνητικές πηγές μιλούν για ένα πακέτο μέτρων, ύψους 2,5 δισ. ευρώ, το οποίο θα «ξεδιπλωθεί» μέσα στους επόμενους μήνες και θα ωφελήσει πάνω από 5 εκατομμύρια πολίτες. Σημειώνουν παράλληλα πως «αναγνωρίζουμε ότι χρειάζονται περισσότερα και δικαιολογημένα ο κόσμος ζητάει παραπάνω. Εμείς θα δίνουμε όσα παραπάνω μπορούμε από αυτά τα οποία πραγματικά υπάρχουν και προκύπτουν ως έσοδα από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και την ανάπτυξη της οικονομίας».

Την ίδια στιγμή, από το κυβερνών κόμμα έχουν αυξηθεί οι αναφορές στα όσα έγιναν την περίοδο διακυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ, ασκώντας σε υψηλούς τόνους κριτική στον Αλέξη Τσίπρα (κυκλοφόρησε ήδη το βιβλίο του πρώην πρωθυπουργού «Ιθάκη»). Ενδεικτική του κλίματος είναι και η αναφορά που έκανε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης πως: «εγώ βλέπω πολύ μεγάλη αλαζονεία. Δεν υπάρχει μια συγγνώμη σε πάνω από 700 σελίδες. Και όταν είσαι καπετάνιος ενός πλοίου, του οποίου το πλήρωμα επέλεξες εσύ και το ρίχνεις στα βράχια – και εδώ το πλοίο είναι μια χώρα – δεν είναι και τόσο έντιμο, θεωρώ, να τα φορτώνεις όλα στον υποπλοίαρχο, στο υπόλοιπο πλήρωμα, στους μούτσους και εσύ να είσαι άμοιρος ευθυνών».

Σε μια περίοδο που τα σενάρια για τις επόμενες κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα έχουν πάρει φωτιά, κυβερνητικά στελέχη σημειώνουν «δε μας αφορά το τι θα κάνει η Αριστερά και τα κόμματα που εντάσσονται σε αυτήν. Ας τα λύσουν μόνοι τους – η κοινωνία περιμένει αποτέλεσμα, γι’ αυτό θα αξιολογηθούμε». Από το στρατόπεδο της Ν.Δ. επισημαίνουν, πως οι πολίτες όταν έρθει η ώρα της κάλπης ζυγίζουν τα θετικά και τα αρνητικά και σημειώνουν πως «γαλάζιος» στόχος είναι στην πορεία προς τις κάλπες τα θετικά να είναι όλο και περισσότερα.

ΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ

Στο «γαλάζιο» στρατόπεδο διαβάζουν με προσοχή τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων, κοιτώντας και τα ψιλά γράμματα. Για παράδειγμα, σε έρευνα της Metron Analysis, το 60% των ερωτηθέντων προτιμά πολιτική αλλαγή αλλά υπάρχει ένα υπολογίσιμο ποσοστό που φτάνει το 39% που δηλώνει πως προτιμά πολιτική σταθερότητα. Σε αυτό το ακροατήριο θέλει να εστιάσει το κυβερνών κόμμα και με ανάλογη στρατηγική θα φτάσει μέχρι τις επόμενες κάλπες. Η επανασυσπείρωση απογοητευμένων ψηφοφόρων αποτελεί κομβικό στοίχημα για τους «γαλάζιους» και στόχος είναι να μπουν αναχώματα σε διαρροές προς τα δεξιά.

Σε μία περίοδο που συνεχίζονται τα σενάρια για τις επόμενες κινήσεις του Αντώνη Σαμαρά από τη Ν.Δ. επιχειρείται η σύσφιξη των σχέσεων με ένα παραδοσιακό κοινό του κόμματος που μπορεί να έχει απογοητευτεί από συγκεκριμένες επιλογές. Δεν περνά άλλωστε απαρατήρητο, πως στις δημοσκοπήσεις στην εκτίμηση ψήφου, περίπου ο ένα στους έξι ερωτηθέντες φαίνεται πως επιλέγει κόμματα που κινούνται στα δεξιά της Ν.Δ.

Πάντως, από την κυβέρνηση δε θέλουν να μπουν σε μία θεωρητική συζήτηση, για το αν θα υπάρξουν τελικά νέα κόμματα αλλά επιχειρούν να εστιάσουν σε μία ατζέντα καθημερινότητας. Όπως επεσήμανε πρόσφατα ο Κυριάκος Μητσοτάκης «βλέπω να γίνεται μια μεγάλη συζήτηση για το τι θα γίνει στις επόμενες εκλογές, δημοσκοπήσεις που μετρούν υποθετικά κόμματα, όλα αυτά είναι λίγο παράξενα. Αφήστε το χρόνο να εξελιχθεί, να δούμε ποια κόμματα τελικά θα εκτεθούν στις εκλογές του 2027». Προσέθεσε δε πως «το δικό μου πρώτο μέλημα είναι να αντιμετωπίζω τα πολλά προβλήματα τα οποία έχουν οι πολίτες».

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΚΚΑΛΙΑΡΗ
© ΕΘΝΟΣ