Γράφει ο Αλέξανδρος Τάρκας*
© slpress.gr

Οι σχέσεις Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών είναι και θα παραμείνουν σε άριστο επίπεδο λόγω των παραδοσιακών κοινών αξιών και συμφερόντων τους, αλλά τους προσεχείς μήνες ίσως υπάρξουν αναταράξεις και διλήμματα στην Αθήνα για τη στάση της σε θέματα που η Ουάσιγκτον θα αντιπαρατεθεί με την ΕΕ και τα ισχυρότερα μέλη της.
Άλλωστε, υπάρχει και – σχετικά πρόσφατο – προηγούμενο. Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, είχε αιφνιδιαστεί κατά τους πρώτους μήνες της θητείας του από την προσεκτική τακτική του επιτελείου τού τότε – και πάλι – προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Η πρόσκληση που ανέμενε ο Πρωθυπουργός για επίσημη επίσκεψη στην Ουάσιγκτον, μόλις λίγες εβδομάδες μετά τις εκλογές του Ιουλίου 2019, δεν ερχόταν.
Οι δε διπλωματικές και «λομπίστικες» επαφές (και σκόπιμες διαρροές στον ελληνικό Τύπο), για συνάντηση με τον Τραμπ με την ευκαιρία της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, κατέληξαν σε μια απλή χειραψία δευτερολέπτων και φωτογράφηση στην προεδρική δεξίωση για όλους τους ξένους ηγέτες που βρίσκονταν στη Νέα Υόρκη.
Όταν πια δρομολογήθηκαν οι διαδικασίες για συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο τον Ιανουάριο του 2020, κατέστη σαφέστατο στην ελληνική πλευρά ότι υπήρχε μια προϋπόθεση για την οριστικοποίησή της. Η κυβέρνηση όφειλε να εγκαταλείψει τα σχέδια για την ανάθεση των δικτύων 5G στην Κίνα που αβασάνιστα – μαζί με άλλα ανοίγματα προς το Πεκίνο – προωθούσε ο κ. Μητσοτάκης. Χωρίς, προφανώς, να δίνει σημασία στην ασφάλεια τηλεπικοινωνιών των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στην Ελλάδα (Σούδα κ.λπ.) και τη γενικότερη αντιπαράθεση του προέδρου Σι Τζινπίνγκ με την Ατλαντική Συμμαχία.

Ο ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ ΣΧΟΙΝΟΒΑΤΕΙ
Σήμερα, τα πράγματα είναι περισσότερο περίπλοκα και οι ισορροπίες πιο ευαίσθητες. Ο πρόεδρος Τραμπ – είτε σαν άσκηση πίεσης είτε ως πραγματικά προωθούμενη πολιτική – έχει πλήθος διαφωνιών του με την Ευρώπη με έμφαση στην Ουκρανία, τις αμυντικές δαπάνες των μελών του ΝΑΤΟ και σειρά εμπορικών θεμάτων.
Η ασάφεια και ρευστότητα θα διατηρηθούν για αρκετούς μήνες μέχρι να εγκριθούν από το Κογκρέσο οι διορισμοί όλων των αξιωματούχων της διοίκησης Τραμπ και να εξεταστεί η προοπτική μιας συνόδου ΕΕ – ΗΠΑ τον προσεχή Ιούνιο, όταν θα συγκληθεί και η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη.
Σύμφωνα με Έλληνες και ξένους διπλωμάτες, οι πρόσφατες δηλώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλας φον ντερ Λάιεν («πολλά διακυβεύονται και για τις δύο πλευρές» και «είμαστε έτοιμοι να διαπραγματευτούμε») είναι αποτέλεσμα διεργασιών που άρχισαν μόλις λίγες ημέρες μετά την εκλογή του Τραμπ.
Η επικεφαλής της Κομισιόν φέρεται να έχει καταρτίσει μια «short list» ευρωατλαντικών προτεραιοτήτων (Ουκρανία, εμπόριο, ενέργεια) και να εκφράζει αισιοδοξία περί συγκλίσεων. Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά δεν έχει καταλήξει αν – πέραν των επαφών μεταξύ τεχνοκρατών – προτιμά οι «σκληρές» πολιτικές διαπραγματεύσεις να διεξαχθούν με την Κομισιόν ή, διμερώς, μόνο με ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ. Και, με τη σειρά τους, είναι άγνωστο αν το Παρίσι (υπό την ασταθή διακυβέρνηση Μακρόν-Μπαϊρού), το Βερολίνο (όποτε σχηματιστεί νέα κυβέρνηση) και η Ρώμη (με την – προσκείμενη στον Τραμπ – Τζόρτζια Μελόνι) θα επιλέξουν τη διμερή ή συλλογική διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ.

ΤΟ ΜΑΞΙΜΟΥ ΕΤΟΙΜΑΖΕΤΑΙ
ΓΙΑ ΤΗ ΘΥΕΛΛΑ ΤΡΑΜΠ
Σε αυτό το πλαίσιο, η διαμόρφωση πολιτικής εκ μέρους του Έλληνα πρωθυπουργού είναι δύσκολη και θα καταστεί ακόμα δυσκολότερη, αφού θα πρέπει να είναι προσεκτικός τόσο έναντι του Τραμπ, όσο και έναντι των πολλών Ευρωπαίων «παικτών».
Ταυτόχρονα, αν και ασφαλώς δεν ομολογείται από το Μαξίμου, υπάρχει αγωνία ως προς τη μικρή ή μεγάλη σημασία που θα αποδώσει ο Λευκός Οίκος στην αντί-Τραμπ ατζέντα του κ. Μητσοτάκη μέχρι και λίγες εβδομάδες πριν από τις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ.
Ενδεικτικό της σταδιακής αλλαγής κλίματος είναι ότι η Αμερικανική Πρεσβεία πρόσφατα συζήτησε με την ελληνική πλευρά (σε σοβαρό υπηρεσιακό επίπεδο και όχι στο light δημοσιοσχετίστικο του άρτι απελθόντος Τζορτζ Τσούνη) τρία σημαντικά θέματα: Την ετήσια Έκθεση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την Ελλάδα, την ποιοτική αναβάθμιση της υποστήριξης προς την Ουκρανία και την προσέγγιση της Αθήνας ως προς την πρόσβαση αμερικανικών εταιριών στη νέα αμυντική – βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ.

*Ο Αλέξανδρος Τάρκας είναι εκδότης του μηνιαίου περιοδικού «Άμυνα και Διπλωματία» και αρθρογράφος στην εφημερίδα «Δημοκρατία». Επικεφαλής της «Expansion», μιας ελληνικής εταιρίας με εξειδίκευση σε συμβάσεις των κλάδων άμυνας και ασφάλειας, καθώς και σε εκτιμήσεις επιχειρηματικού ρίσκου και ελέγχους due diligence στις χώρες της ΝΑ Μεσογείου σε συνεργασία με κορυφαία συμβουλευτική εταιρία των ΗΠΑ. Έχει εργαστεί ως σύμβουλος στο υπουργείο Εξωτερικών και ως συνεργάτης μελών του Κοινοβουλίου. Είναι συγγραφέας τριών βιβλίων για τα Βαλκάνια και ολοκληρώνει ένα νέο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό

Γράφει ο δημοσιογράφος
ΣΠΥΡΟΣ ΓΚΟΥΤΖΑΝΗΣ
© slpress.gr

Ενώ η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με το σύνολο του ελληνικού λαού, τα πολιτικά κόμματα προσπαθούν να συντονιστούν με την «κοινωνική αντιπολίτευση» και φέρνουν το «έγκλημα των Τεμπών» στη Βουλή.
Το χαρακτηριστικό που είχαν τα συλλαλητήρια της Κυριακής 26/1 είναι ότι συμμετείχαν άνθρωποι όλων των ηλικιών, από όλες τις κοινωνικές τάξεις και από όλες τις πολιτικές παρατάξεις. Όπως σημείωναν οι βουλευτές της ΝΔ που είχαν εικόνα από τις περιφέρειες τους, ήταν πολλοί οι ψηφοφόροι της – ή πρώην ψηφοφόροι – του κόμματος που συμμετείχαν στις συγκεντρώσεις.
Τα μεγάλα συλλαλητήρια έρχονται σε μία συγκυρία που η κυβέρνηση – σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση της Metron Analysis – συνεχίζει να υποχωρεί. Το όποιο θετικό κλίμα δημιούργησε με τη δεξιά στροφή και την πρόταση για Τασούλα και Κακλαμάνη, περιορίστηκε στην κοινοβουλευτική ομάδα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε αίτημα για προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση, όπως έκανε και η Νέα Αριστερά, ενώ την πρόθεση του έχει δηλώσει και το ΚΚΕ. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος δήλωσε ότι ο πρωθυπουργός θα παραβρεθεί στη συζήτηση και άρα θα βρεθεί αντιμέτωπος με το σύνολο της αντιπολίτευσης.
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου έχει επανειλημμένως συγκρουστεί με τον πρωθυπουργό και τα κυβερνητικά στελέχη. Αλλά και στο δεξιό φάσμα, η Ελληνική Λύση και η ΝΙΚΗ επίσης έχουν θέσει ζήτημα ευθυνών της κυβέρνησης. Ίσως η μόνη σύμμαχος του πρωθυπουργού είναι η Άννα Διαμαντοπούλου, η οποία σε διαφορετική γραμμή από τον Νίκο Ανδρουλάκη δήλωσε με ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Η κυβέρνηση δεν εγκαλείται ως ένοχη, καθώς αυτό δεν το ξέρει κανείς». Πέρα από την κ. Διαμαντοπούλου, την κυβέρνηση στηρίζουν στο συγκεκριμένο θέμα τα ΜΜΕ, όπου ξεχωρίζουν συγκεκριμένοι δημοσιογράφοι, που ακόμη και τώρα, είτε υποβαθμίζουν το ζήτημα είτε επιχειρούν να διαβάλουν τους συγγενείς των νεκρών και ιδίως τη Μαρία Καρυστιανού.

ΣΤΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΠΕΤΑΕΙ
ΤΟ ΜΠΑΛΑΚΙ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
Η κυβέρνηση επιχειρεί να απονευρώσει το θέμα και να το υποβαθμίσει σε ένα ζήτημα δικαστικής διερεύνησης, ενώ παράλληλα εμφανίζεται να σέβεται τον πόνο των συγγενών των θυμάτων – εν αντιθέσει με αρκετούς υπουργούς και βουλευτές της στο πρόσφατο παρελθόν. Στο πλαίσιο αυτό, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε: «Δικαίωση θα έρθει μέσα από τις αποφάσεις της δικαιοσύνης και δικαιοσύνη θα απονείμουν μόνο οι δικαστικοί λειτουργοί. Και το αίτημα αυτό, οι πολίτες το εξέφρασαν μέσω και αυτών των συγκεντρώσεων, οι οποίες πράγματι ήταν πολυπληθείς, ήταν ένα ηχηρό μήνυμα για δικαιοσύνη».
Ωστόσο, είναι κοινή πεποίθηση, ότι η κυβέρνηση με μία σειρά ενεργειών επιχείρησε από την αρχή να κατευθύνει την κοινή γνώμη και ακολούθως να αποκρύψει στοιχεία του δυστυχήματος, με αποκορύφωμα το μπάζωμα του τόπου του δυστυχήματος, για το οποίο πλέον γίνεται ξεχωριστή έρευνα. Η πεποίθηση στην κοινή γνώμη και στο πολιτικό σύστημα είναι ότι πρόκειται για μεθοδευμένη συγκάλυψη.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει προσωπική εμπλοκή. Μερικές ώρες μετά το δυστύχημα, δήλωσε ότι οφείλεται στην ατομική ευθύνη του σταθμάρχη. Λίγους μήνες αργότερα και πριν τις εκλογές, σε συνέντευξη που είχε δώσει στον Σταύρο Θεοδωράκη, είχε διαβεβαιώσει ότι οι κυβερνητικοί μηχανισμοί το είχαν διερευνήσει και η αμαξοστοιχία δεν μετέφερε εύφλεκτο υλικό που προκάλεσε την έκρηξη. Σύμφωνα με τα σενάρια που κυκλοφορούν στα πολιτικά και δημοσιογραφικά παρασκήνια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν γνώστης του όλου θέματος από την αρχή, και είτε θέλησε να συγκαλύψει την ευθύνη της ιταλικής εταιρείας για την παράνομη μεταφορά, είτε του μεγαλοπαράγοντα που έκανε τη διακίνηση της ουσίας.
O ΣΥΡΙΖΑ έδειξε πολιτικά αντανακλαστικά και ήδη από την Κυριακή 26/1 ο Σωκράτης Φάμελλος επικοινώνησε με τους Νίκο Ανδρουλάκη, Αλέξη Χαρίτση και Ζωή Κωνσταντοπούλου, προκειμένου να συντονίσουν την αντιπολιτευτική τους δράση με την κατάθεση αιτήματος για προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση στη Βουλή. Ο Αλέξης Χαρίτσης ζήτησε επιπλέον και πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης, που όμως έχει μείνει σε εκκρεμότητα, καθώς απαιτεί περισσότερες υπογραφές βουλευτών. Ο ΣΥΡΙΖΑ εντάσσει την ερώτηση και τη συνεννόηση στην ευρύτερη στρατηγική του για συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων και κερδίζει τις εντυπώσεις στο ανάλογο κοινό, όπως έγινε και με την πρόταση για την Λούκα Κατσέλη.

ΣΥΝΑΓΩΝΙΣΜΟΣ
Το αίτημα του Σωκράτη Φάμελλου κατατέθηκε επισήμως. Στο σκεπτικό του, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ κάνει αναδρομή στις ενέργειες της κυβέρνησης που κατά την άποψη του κατατείνουν όχι στην αποκάλυψη των ενόχων και στην απόδοση των ευθυνών αλλά στη «συγκάλυψη του εγκλήματος». Χαρακτηριστικά, στο κείμενο προς τον πρόεδρο της Βουλής αναφέρει: «Η κυβέρνηση με πράξεις και παραλείψεις της οδηγεί στη συγκάλυψη του εγκλήματος, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να ματαιώσει την ποινική δίωξη των πολιτικών προσώπων. Η κοινωνία απαιτεί δικαιοσύνη και διαφάνεια και πλήρη διαλεύκανση των συνθηκών τέλεσης του δυστυχήματος. Η κοινωνία απαιτεί οξυγόνο, το φώναξε με όλη τη δύναμη της και παρόλα αυτά η ΕΡΤ επέλεξε να αφιερώσει ελάχιστο χρόνο στο θέμα αυτό στο κεντρικό της δελτίο».
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τοποθετήθηκε με δηλώσεις του σημειώνοντας: «Δεν μπορεί όποιος αναζητά την αλήθεια να δέχεται ένα βομβαρδισμό από τα μίντια που υπηρετούν τη ΝΔ. Δεν μπορεί όποιος αγωνίζεται για να υπάρχει η αλήθεια, για να υπάρχει η δικαιοσύνη, για να υπάρχει η δικαίωση, να προσπαθεί η ΝΔ να τον απαξιώσει ηθικά. Αυτή η συμπεριφορά της κυβέρνησης είναι όχι μόνο αλαζονική, αλλά και βαθιά επικίνδυνη».
Η γραμμή της κυβέρνησης επί του παρόντος είναι να αρνηθεί τις αιτιάσεις για απόκρυψη και καταστροφή στοιχείων – όπως και για το μπάζωμα – και να μεταθέσει τις ευθύνες για τις ολιγωρίες στη διαλεύκανση στη δικαιοσύνη. Σε ένα άλλο επίπεδο, θα θελήσει να κατηγορήσει την αντιπολίτευση για προσπάθεια εκμετάλλευσης του ζητήματος, που θα προκαλέσει αντιδράσεις στο κοινωνικό σώμα που αποστρέφεται προσπάθεια πολιτικής εκμετάλλευσης παρόμοιων θεμάτων.

Γράφει ο δημοσιογράφος
Απόστολος Αποστολόπουλος
© slpress.gr

Εύκολα χώνεψαν οι αρμόδιοι το ότι η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ αγνόησε παντελώς την Ελλάδα και τους Έλληνες πολιτικούς, καθώς δεν έστειλαν πρόσκληση σε κανέναν για να παραστεί στην ορκωμοσία του νέου Αμερικανού Προέδρου.
Η διακυβέρνηση Τραμπ προσπέρασε αδιάφορη τις ψυχρές (αν όχι εχθρικές) δηλώσεις της επίσημης ελληνικής πλευράς για τη νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ. Θα μας το ξεπληρώσουν αναλόγως αλλά οι επίσημοι στην Αθήνα δείχνουν δημοσίως αδιάφοροι πιστεύοντας ότι αυτοί είναι υπεράνω, πράγμα διόλου βέβαιον.
Εμείς πάντως δεν μπορούμε να ξεγράψουμε τους επικυρίαρχους. Αυτοί δε χρειάζεται να το πουν, θα μας το δείξουν. Το πιο άμεσο πρόβλημά μας είναι φυσικά η Τουρκία. Πιστός στη Δύση, αναγκαίος στην Ανατολή (Ρωσία), ο Ερντογάν επιπλέει στις θαλασσοταραχές. Ως πότε; Έως ότου κρατάει η αντιπαλότητα ΗΠΑ-Ρωσίας, έως ότου οι Μεγάλοι παίκτες θεωρήσουν ότι το Ανατολικό Ζήτημα, πάντα υπαρκτό στην αποθήκη, χρειάζεται νέα διευθέτηση. Σ’ αυτό, αν τεθεί, θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία ΗΠΑ-Ρωσίας και τουλάχιστον συγκατάνευση από άλλους παίκτες, π.χ. Κίνα.
Αυτά τα γνωρίζουν ο πρωθυπουργός όπως και οι υπόλοιποι της ελληνικής πολιτικής σκηνής. Ξέρουν, δηλαδή, ότι η εικόνα που προσφέρουν στο εσωτερικό και διεθνώς, για να παραμείνουμε στα πλαίσια της «αστικής ευγένειας», δε συνάδει με χώρα της Ευρώπης όπου, έστω στα λόγια, υπερασπίζονται Αρχές, π.χ. Δημοκρατία, Ελευθερία, Ανεξαρτησία και άλλα ηχηρά παρόμοια.
Τα πράγματα μπορεί να γίνουν χειρότερα, αν στην Αθήνα πήραν στα σοβαρά τις δηλώσεις Μακρόν ότι – συνοψίζω – «η Ευρώπη θα ακολουθήσει, στο Ουκρανικό, ανεξάρτητη πολιτική από τις ΗΠΑ». Οπότε θα υψώσουμε το ανάστημά μας, όχι μόνο απέναντι στις ΗΠΑ του Τραμπ, αλλά και απέναντι στη Ρωσία του Πούτιν και προς την Κίνα του Σι Ζινπίνγκ που προκρίνουν άλλες διαδικασίες, αποφυγή άμεσης, κατά μέτωπο, σύγκρουσής τους. Το σχόλιο εν προκειμένω είναι ότι η Επιθεώρηση, ως θεατρικό είδος διακωμώδησης, άκμασε προ δεκαετιών. Μας αφορά άμεσα, επειδή την πληρώνει άσχημα ο κοσμάκης, ενώ οι κυβερνώντες τη γλιτώνουν.

Ο ΤΡΑΜΠ
Το ερώτημα, λοιπόν, είναι, αν ο θριαμβευτής Τραμπ θα ανεχθεί πολιτικούς και πολιτικές που διακρίνονται για την έλλειψη πίστης, ευθυκρισίας και άγνοιας κινδύνου για τη χώρα και τους ίδιους τους κυβερνώντες. Όλα όσα είπε ο Τραμπ είναι αυτά που θέλει να κάνει, όχι αυτά που είναι βέβαιο ότι θα καταφέρει. Οι ΗΠΑ μπορούν ακόμα να κάνουν πολλά, αλλά οι αντιστάσεις θα είναι υπαρκτές και μερικές θα είναι ζόρικες. Δε συμφέρει στις ΗΠΑ να «λιώσουν» τους Ευρωπαίους, όπως απειλεί ο Τραμπ. Τις συμφέρει να τους έχουν «μπροστινούς», να πληρώνουν τις ζημιές, να ελαφρύνουν τα βάρη των ΗΠΑ, μια επικουρική δύναμη. Το παιχνίδι απαιτεί «ξύλο και χάδι». Δεν είναι βέβαιο ότι οι Αμερικάνοι καουμπόηδες έχουν την απαιτούμενη λεπτότητα. Αλλά αυτά θα τα δούμε στην πράξη.
Η σημερινή Ελλάδα ανήκει γεωγραφικά στην Ευρώπη και δοξάζεται για την Ιστορία αλλά ως προς το σύγχρονο πολιτικό τοπίο είναι πιο πρόσφορη η προσέγγιση μέσω σκίτσων, όπως αυτά που κοσμούν την είσοδο στο κτίριο της Ένωσης Συντακτών, επιτυχημένα σκίτσα που άφησαν εποχή για την οξυμένη αίσθηση του χιούμορ των γελοιογράφων.