Ερωτηματικό η σχέση του νέου προέδρου των ΗΠΑ με τον Ερντογάν υπό το πρίσμα των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή και τη σύγκρουση συμφερόντων της Τουρκίας με το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία ◘ Πάει πίσω η διαδικασία προσέγγισης, στασιμότητα και στο Κυπριακό

Γράφει ο δημοσιογράφος
Νίκος Μελέτης
© Πρώτο Θέμα

Η νέα θητεία Τραμπ έρχεται σε μια κρίσιμη καμπή των Eλληνοτουρκικών και η αβεβαιότητα που προκαλεί στην περιοχή είναι πηγή ανησυχίας για την Αθήνα. Πολύ περισσότερο όταν ακόμη είναι δύσκολο να προβλεφθεί, ποια θα είναι η σχέση που θα διαμορφωθεί μεταξύ του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Παρά την καλή προσωπική σχέση την οποία διαφημίζουν οι δύο ηγέτες, υπάρχουν πολλά αγκάθια που συνδέονται και με την προσπάθεια της Τουρκίας να αναδειχθεί σε ηγεμονική περιφερειακή δύναμη, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τα συμφέροντα άλλων περιφερειακών δυνάμεων όπως το Ισραήλ. Πάντως, μια «συνεννόηση» Τραμπ – Ερντογάν θα είναι προβληματική και ενδέχεται να τροφοδοτήσει περαιτέρω τον αναθεωρητισμό και την επιθετική πολιτική της Αγκυρας.
Η Αθήνα ουσιαστικά δεν έχει προς το παρόν ισχυρή πρόσβαση στο νέο Λευκό Οίκο, κάτι που δε θα είναι εύκολο φυσικά, λόγω του ιδιόρρυθμου συστήματος εξουσίας που δομείται στην Ουάσιγκτον. Η Αθήνα προβάλλει, πάντως, το σταθεροποιητικό ρόλο στην περιοχή και τον ισχυρό δεσμό με το Ισραήλ, το οποίο έχει την πλήρη στήριξη του Τραμπ. Σημαντικό «εργαλείο» είναι βεβαίως και το εβραϊκό λόμπι στην Ουάσιγκτον, το οποίο έχει σταθερούς δεσμούς με την Ελλάδα.

ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ
Προς το παρόν, η Αθήνα παρακολουθεί με εξαιρετική προσοχή τα πρώτα δείγματα γραφής της νέας αμερικανικής κυβέρνησης και του ίδιου του Τραμπ. Όπως ανέφερε ανώτερη διπλωματική πηγή, σε αυτή την πρώτη περίοδο που θα υπάρξουν συγκρούσεις ακόμη και στο εσωτερικό της αμερικανικής διοίκησης, προτού βρεθεί ισορροπία σε αυτή την ανομοιογενή ομάδα που συγκροτήθηκε γύρω από τον Τραμπ, η Ελλάδα «περνάει κάτω από το ραντάρ». Αυτό το γεγονός θεωρείται θετικό, ώστε να μη βρεθεί αντιμέτωπη με τις ΗΠΑ σε αυτές τις μετωπικές αντιπαραθέσεις, για τις οποίες είναι έτοιμος ο Τραμπ.
Σε ό,τι αφορά την Τουρκία, η Αθήνα εκτιμά ότι ο Ερντογάν πλέον προσανατολίζεται αποκλειστικά στην προσπάθειά του να αποκαταστήσει τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον και να καταστήσει συμβατές με τη νέα αμερικανική εξωτερική πολιτική στην εποχή Τραμπ τις επιδιώξεις για ανάδειξη της Τουρκίας σε περιφερειακή ηγεμονική δύναμη. Ενας στόχος κάθε άλλο παρά εύκολος, καθώς προσκρούει σε άλλες περιφερειακές δυνάμεις, όπως το Ισραήλ, και προκαλεί τη σοβαρή καχυποψία των αραβικών χωρών του Κόλπου, όπου η Σαουδική Αραβία διατηρεί προνομιακές σχέσεις με το νέο Αμερικανό πρόεδρο.
Η Τουρκία, έτσι, αναζητά θέση στην υπό διαμόρφωση νέα τάξη πραγμάτων και η σοβαρή ενασχόληση και, πολύ περισσότερο, η διάθεση για επίλυση των Ελληνοτουρκικών είναι περιορισμένες. Σε αυτή την περίοδο, πάντως, όπως εκτιμούν στην Αθήνα, έχει και η ίδια συμφέρον από τη διατήρηση των «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο, ώστε να μη στρέψει πάνω της το… ραντάρ της νέας αμερικανικής κυβέρνησης με την απόδοση ευθυνών για αποσταθεροποιητικές κινήσεις στην περιοχή.
Σε αυτό το περιβάλλον, όπως έχουμε επισημάνει, το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας μετατίθεται τουλάχιστον για το τρίτο δεκαήμερο του Μαρτίου, όταν θα έχει πραγματοποιηθεί και η άτυπη πολυμερής Διάσκεψη για το Κυπριακό, την οποία αναμένεται να συγκαλέσει ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στα μέσα Μαρτίου στην Ελβετία.
Η ελληνική πλευρά συνεκτιμά το γεγονός, ότι η έλλειψη προόδου στα Ελληνοτουρκικά λόγω της αρνητικής στάσης της Τουρκίας, η οποία επιμένει και επαναφέρει με κάθε ευκαιρία τις διεκδικήσεις και αμφισβητήσεις της έναντι της ελληνικής κυριαρχίας, θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά και τη Διάσκεψη για το Κυπριακό, εφόσον προηγηθεί η Συνάντηση Κορυφής στην Αγκυρα.
Με τους όρους πλέον να έχουν αντιστραφεί, ενώ μέχρι τώρα υπήρχε το επιχείρημα ότι η βελτίωση των Ελληνοτουρκικών βοηθά το Κυπριακό, φαίνεται και η αντίθετη όψη του νομίσματος: ότι η στασιμότητα ή η διαπίστωση αδιεξόδου στα Ελληνοτουρκικά θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις και στην προσπάθεια για επανέναρξη συνομιλιών για το Κυπριακό. Η απαίτηση, πάντως, της τουρκικής πλευράς να μπει επισήμως στο τραπέζι το θέμα της «κυριαρχικής ισότητας» και του «ισότιμου διεθνούς καθεστώτος» για τους Τουρκοκύπριους, κάτι που συνιστά πλήρη παρέκκλιση από το πλαίσιο λύσης που έχει θέσει ο ΟΗΕ με τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, προδιαγράφει την κατάληξη της Διάσκεψης.

Η ΜΟΔΑ
Στην Ελλάδα τα μικρά σημεία επαφής που είναι προφανές ότι επιδιώκουν μικρά κόμματα της Ακροδεξιάς, τα οποία υιοθετούν αντισυστημική εθνικιστική ατζέντα έχουν καταγραφεί: με την κυρία Αφροδίτη Λατινοπούλου να επιχειρεί να εμφανιστεί ως η ιδεολογική συγγενής του Τραμπισμού και να επιχαίρει για την επισήμανσή της σε μια ανάρτηση του Ιλον Μασκ στο Χ, τον κ. Κυριάκο Βελόπουλο να απευθύνει… πρόσκληση στον Μασκ να μιλήσει στην Ελληνική Βουλή, και με τον κ. Πάνο Καμμένο, που δεν είναι πλέον στην ενεργό πολιτική, να δηλώνει το «παρών» σε εκδηλώσεις στην Ουάσιγκτον και να είναι αυτός που σπεύδει να φωτογραφηθεί με τη νέα πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ. Ένας διορισμός που είναι καθαρά προσωπική επιλογή του Τραμπ, καθώς εκτός από τη σχέση της με την οικογένεια Τραμπ, η Γκιλφόιλ είναι ιδεολογικά κοντά στον Τραμπισμό.
Αναμένεται φυσικά με μεγάλο ενδιαφέρον η έλευσή της στην Αθήνα και ο τρόπος με τον οποίο θα ασκήσει τα καθήκοντά της. Παράλληλα, μένει να φανεί αν θα μπορέσει να αποφύγει την παγίδα η κοινωνικότητά της και η συναναστροφή της με πρόσωπα που ασπάζονται την ίδια ιδεολογία και έχουν τις ίδιες προσεγγίσεις, να προκαλέσει παρεμβάσεις και στην ελληνική πολιτική σκηνή.

Σύμφωνα με τον Κανονισμό της Βουλής, η συζήτηση προγραμματίζεται εντός 30 ημερών από την ημερομηνία κατάθεσης των σχετικών αιτημάτων

Χρήστος Μπόκας
© Πρώτο Θέμα

Τη διεξαγωγή προ ημερησίας διάταξης συζήτησης σε επίπεδο πολιτικών αρχηγών για την τραγωδία των Τεμπών ζητά η αντιπολίτευση, επιχειρώντας να μεταφέρει στη Βουλή και να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά το μήνυμα για επιτάχυνση της απόδοσης δικαιοσύνης που εξέπεμψαν τα συλλαλητήρια της Κυριακής 26/1.
Μέχρι στιγμής, αίτημα για προ ημερησίας συζήτηση έχουν καταθέσει οι κοινοβουλευτικές ομάδες του ΣΥΡΙΖΑ, του ΚΚΕ και της Νέας Αριστεράς. Από την πλευρά της η κυβέρνηση δια του Παύλου Μαρινάκη απάντησε, ότι ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης «θα ανταποκριθεί» στο αίτημα για τη συζήτηση στη Βουλή.
«Περιμένουμε να κατατεθεί για να ανακοινωθεί και η ημερομηνία όπου θα γίνει η συζήτηση στη Βουλή, προφανώς παρουσία του Πρωθυπουργού. Δεν έχει κρυφτεί ποτέ, ούτε πρόκειται να κρυφτεί, δίνει απαντήσεις πάντοτε. Και σε όλο αυτό το οποίο βλέπουμε να εξελίσσεται μέχρι να ξεκινήσει και η κύρια διαδικασία και να ακολουθηθούν όλα τα νόμιμα, όλα όσα προβλέπονται, όλοι μας θέλουμε απαντήσεις και στο μέτρο που αναλογεί σε κάθε εξουσία, δίνουμε απαντήσεις. Και, μάλιστα, ο Πρωθυπουργός, σας θυμίζω, ότι από την πρώτη στιγμή βγήκε μπροστά και ανέλαβε πολύ μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης, γιατί έτσι πρέπει να κάνουμε όταν κατέχουμε θέσεις ευθύνης, για τις διαχρονικές αδυναμίες αυτού του Κράτους. Τα λάθη τα οποία έγιναν και πολλά χρόνια πριν και οφείλουμε ως εκτελεστική εξουσία να τα αναλαμβάνουμε» είπε χαρακτηριστικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ
Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τον Κανονισμό της Βουλής, η συζήτηση προγραμματίζεται εντός 30 ημερών από την ημερομηνία κατάθεσης των σχετικών αιτημάτων. Την ίδια στιγμή ο κ. Αλέξης Χαρίτσης καλεί τις «δυνάμεις της δημοκρατικής αντιπολίτευσης» σε συμμαχία και κλιμάκωση των προσπαθειών προκειμένου να συγκεντρωθούν τουλάχιστον 50 υπογραφές βουλευτών που απαιτούνται για κατάθεση πρότασης δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης.
ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά και Πλεύση Ελευθερίας διαθέτουν συνολικά 74 βουλευτές και με το ΚΚΕ ανεβαίνουν στους 95 ενώ αν συνυπολογιστεί η δεξαμενή των ανεξάρτητων ξεπερνούν τους 100.
Για την ώρα πάντως το ΠΑΣΟΚ φαίνεται πως θέλει να αποφύγει κινήσεις επικοινωνιακού εντυπωσιασμού. «Θα συγχρονίσουμε – και το έχουμε κάνει από την αρχή χωρίς επικοινωνιακούς όρους, με ουσιαστικά βήματα – κάθε αποκάλυψη με την κοινοβουλευτική μας δράση» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Νίκος Ανδρουλάκης σε συνέντευξη του στον τηλεοπτικό σταθμό Open για να προσθέσει «όταν, λοιπόν, υπάρχουν νέα στοιχεία, εμείς θα ξανακάνουμε αυτό που πρέπει, όπως το κάναμε και με δύο διαφορετικές κινήσεις το προηγούμενο διάστημα, χωρίς ταρατατζούμ, χωρίς επικοινωνία» υπενθυμίζοντας την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για σύσταση προανακριτικής για τη σύμβαση 717.

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΟΥΝ ΣΥΡΙΖΑ ΚΑΙ ΚΚΕ
Ο ΣΥΡΙΖΑ με αίτημα που υπογράφει ο Σωκράτης Φάμελλος ζητά την άμεση διεξαγωγή της προ ημερησίας συζήτησης για τα Τέμπη λόγω – όπως σημειώνει – «της σοβαρότητας και του επείγοντος χαρακτήρα της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί…».
«Το έγκλημα των Τεμπών, συντάραξε και 2 χρόνια μετά εξακολουθεί να συνταράζει την κοινωνία μας, όχι μόνο εξαιτίας του αδόκητου θανάτου των συνανθρώπων μας, αλλά συγχρόνως εξαιτίας της εμπεδωμένης πλέον κοινωνικής συνείδησης ότι δεν αποδόθηκαν οι ευθύνες στους υπαιτίους, ενώ επιπλέον φαίνεται ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να συσκοτίσει τις ευθύνες» αναφέρει το κείμενο της Κουμουνδούρου για να προσθέσει ότι «η αίσθηση αυτή είναι πλέον μια αίσθηση κοινωνικής αφύπνισης και διεκδίκησης από τον κόσμο που πλημμύρισε την Ελλάδα και την Ευρώπη, απέναντι στους κυβερνητικούς χειρισμούς και με στόχο την απόδοση των ευθυνών, τόσο για τα αίτια που οδήγησαν στη σύγκρουση, όσο και για τις πραγματικές αιτίες που οδήγησαν στο θάνατο τους 57 ανθρώπους».
Το αντίστοιχο αίτημα που κατέθεσε το ΚΚΕ και υπογράφεται από τον ΓΓ της Κεντρικής Επιτροπής, Δημήτρη Κουτσούμπα, σημειώνει πως οι χιλιάδες πολίτες που διαδήλωσαν την Κυριακή 26 Γενάρη, «απαιτούν να πληρώσουν όλοι όσοι ευθύνονται για το τραγικό έγκλημα στα Τέμπη. Απαιτούν να μη συγκαλυφθούν οι πραγματικές αιτίες που οδήγησαν σε αυτό, που παραμένουν και προετοιμάζουν νέα Τέμπη».
Το ΚΚΕ καταλογίζει πολιτικές και ποινικές ευθύνες σε όλες τις κυβερνήσεις των τελευταίων δεκαετιών για την κατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου, επισημαίνοντας μεταξύ όλων πως «το αστικό κράτος και όλες οι αστικές κυβερνήσεις των τελευταίων 30 ετών (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ), από κοινού και προκειμένου να προχωρήσει η “απελευθέρωση” προώθησαν από την περίοδο ακόμα που ήταν πλήρως κρατική ιδιοκτησία οι σιδηροδρομικές μεταφορές, την κατεύθυνση διάσπασης και τεμαχισμού του ΟΣΕ, την αποψίλωση του έμπειρου και εξειδικευμένου προσωπικού και την υποστελέχωση, ενώ στη συνέχεια προώθησαν την ιδιωτικοποίηση του κερδοφόρου τμήματος των μεταφορών».

Τουρκική εφημερίδα Sözcü: «Η ακτοφυλακή δεν άφησε να πετάξει ούτε μύγα – Το ελληνικό Λιμενικό παρακολουθούσε τα επεισόδια μπροστά από το νησί της Καλύμνου και δεν επενέβη» ◙ Σιγή στην Αθήνα

Εικοσιεπτά χρόνια μετά την κρίση των Ιμίων, η οποία έληξε με την τραγική εθνική υποχώρηση την οποία απεφάσισε η κυβέρνησις του Κώστα Σημίτη, τα επίχειρα των συμβάντων εκείνων των ημερών εξακολουθούν να ρίχνουν τη «γκρίζα» σκιά τους στην Ελλάδα.
Στα νερά εκείνα στα οποία έπεσαν τρεις Έλληνες αξιωματικοί, δεν πλησιάζει Έλληνας ψαράς, δεν πλησιάζει το Λιμενικό και κάποιες τελετές στη μνήμη των νεκρών γίνονται στα γειτονικά νησιά. Την ίδια στιγμή οι Τούρκοι κομπάζουν, με αποκορύφωμα δημοσίευμα της εφημερίδος Sözcü η οποία με περισσή έπαρση υποστηρίζει ότι «η ακτοφυλακή δεν άφησε να πετάξει ούτε μύγα στα Ίμια»!
Την ίδια στιγμή στην Αθήνα τηρείται σιγή. Σα μην συνέβη τίποτε τότε, πριν 27 χρόνια. Το χειρότερο, ότι στα χρόνια που πέρασαν εκδιώχθηκε από τα Ίμια ο εκλιπών ήδη βοσκός, Αντώνης Βεζυρόπουλος, τα κοπάδια του οποίου έδιναν οικονομική ζωή και συνεπώς και κυριαρχικά δικαιώματα στο νησιωτικό εκείνο σύμπλεγμα. Και τώρα τελευταία, όπως απεκάλυψε την Κυριακή 26/1 η «Εστία» εκδιώκονται και οι κάτοικοι των Αρκιών, με την επίκληση οθωμανικής νομοθεσίας!
Ο κατήφορος ο οποίος άρχισε κυριολεκτικώς την πρώτη ημέρα που ανέλαβε η κυβέρνησις Σημίτη, δεν έχει σταματήσει. Άλλωστε και οι σημερινοί κυβερνώντες δεν έκρυψαν το θαυμασμό τους για τον πρωθυπουργό της κρίσεως των Ιμίων. Αλλά αυτά που ομολογούνται στην Αθήνα, τα αποκαλύπτει ο τουρκικός Τύπος. Που αναφέρει και συγκεκριμένο περιστατικό εκδιώξεως ελληνικού σκάφους, μπροστά στο αδιάφορο βλέμμα του πληρώματος σκάφους του ελληνικού Λιμενικού Σώματος. Στον ιστότοπο της εφημερίδος Sözcü φιλοξενείται ρεπορτάζ του Γιασάρ Αντέρ, το οποίο μεταξύ άλλων, αναφέρει:
«Διοργανώθηκαν τελετές στην Κω και στην Κάλυμνο προς τιμήν των τριών αξιωματικών που επέβαιναν στο ελληνικό ελικόπτερο το οποίο συνετρίβη στα βράχια κατά τη διάρκεια της κρίσης που ξέσπασε πριν από ακριβώς 31 χρόνια (σ.σ. 29 ήταν αλλά ο Τούρκος ρεπόρτερ δεν ενημερώθηκε σωστά) στη βραχονησίδα των Ιμίων, που βρίσκεται 3,5 μίλια από την περιοχή Μποντρούμ (Αλικαρνασσού) της Μούγλα. Ενώ η τουρκική ακτοφυλακή που περιπολούσε στη βραχονησίδα των Ιμίων δεν επέτρεψε στους Έλληνες ψαράδες να έρθουν στην περιοχή. Πραγματοποιήθηκαν τελετές μνήμης στην Κω και στην Κάλυμνο για τις επετείους θανάτου των αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού, Χριστόδουλου Καραθανάση, Παναγιώτη Βλαχάκου και Έκτορα Γιαλοψού, οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους όταν στις 26-27 Απριλίου 1996 το ελικόπτερο της ελληνικής πολεμικής αεροπορίας (σ.σ. του ναυτικού ήταν αλλά και πάλι ο Τούρκος ρεπόρτερ κάνει λάθος) συνετρίβη λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών στα βράχια των Ιμίων, 3,5 μίλια από τη συνοικία Γκουμουσλούκ. Οι τελετές μνήμης, κατά τις οποίες κατατέθηκαν στεφάνια στη θάλασσα στη μνήμη των νεκρών αξιωματικών και στις οποίες συμμετείχαν στρατιώτες, αξιωματικοί και πολίτες των νησιών, πραγματοποιήθηκαν στις παραλίες που κοιτάζουν προς το Μποντρούμ. Τα σκάφη της τουρκικής ακτοφυλακής εθεάθησαν να περιπολούν στην περιοχή κοντά στη βραχονησίδα των Ιμίων και δεν άφησαν να πετάξει ούτε μύγα πάνω από την περιοχή. Σήμερα (27/1/2025), γύρω στις 15:10, κατόπιν προσεγγίσεως ενός ιδιωτικού σκάφους που ερχόταν από τα ανοιχτά της Λέρου, το οποίο πλησίασε σε απόσταση 30 μέτρων στις βραχονησίδες, η τουρκική ακτοφυλακή ανέλαβε δράση και κινήθηκε προς το σκάφος. Το ιδιωτικό σκάφος βρέθηκε πρόσωπο με πρόσωπο με το σκάφος της τουρκικής ακτοφυλακής μπροστά από τις βραχονησίδες των Ιμίων. Στη συνέχεια το ιδιωτικό σκάφος κατευθύνθηκε προς την Κω. Ενώ όπως παρατηρήθηκε, το ελληνικό Λιμενικό Σώμα παρακολουθούσε τα επεισόδια μπροστά από το νησί της Καλύμνου και δεν επενέβη».
Θα θέσουμε το ερώτημα, αν πράγματι υπήρχε στην περιοχή της Καλύμνου περιπολικό του Λιμενικού Σώματος; Και αν ήταν εκεί γιατί δεν επενέβη και άφησε την τουρκική ακτοφυλακή να παρενοχλεί ένα ελληνικό σκάφος σε ύδατα που συμφώνως προς το διεθνές δίκαιο (το οποίο επικαλούμεθα κατ’ εξακολούθησιν) είναι ελληνικά; Ποιος έδωσε εντολή στον κυβερνήτη του περιπολικού να «παρακολουθεί» χωρίς να επέμβει;
ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΕΣΤΙΑ»