Η Παγκόσμια Τράπεζα δε μάσησε τα λόγια της στην τελευταία της έκθεση, για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας [https://www.worldbank.org/en/publication/global-economic-prospects]. Και το μήνυμα που στέλνει είναι σαφές: ο στασιμοπληθωρισμός είναι εδώ.

Παναγιώτης Σωτήρης

© in.gr

Δηλαδή, η παγκόσμια οικονομία έχει εισέλθει σε μια φάση που χαρακτηρίζεται ταυτόχρονα από επιβραδυνόμενους και συνολικά υποτονικούς ρυθμούς ανάπτυξης και ταυτόχρονα υψηλό πληθωρισμό, δηλαδή ένα συνδυασμό οικονομικών τάσεων που είχαμε να δούμε από τη δεκαετία του 1970 όταν οι κυβερνήσεις είχαν να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα την εκτίναξη του πληθωρισμού που πυροδοτούσαν τα πετρελαϊκά σοκ και την αδυναμία να υπάρξουν ισχυροί αναπτυξιακοί ρυθμοί.

Μια συνθήκη που οδήγησε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 στην εγκατάλειψη των κεϋνσιανών πολιτικών και του στόχου της πλήρους απασχόλησης αλλά και σε μια μεγάλης κλίμακας υπερχρέωση – και τελικά κρίση χρέους – αρκετών αναπτυσσόμενων οικονομιών.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΠΙΒΡΑΔΥΝΣΗ

ΤΩΝ ΡΥΘΜΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να υποχωρήσει σημαντικά και από 5,7% το 2021 να κατρακυλήσει στο 2,9% το 2022, πολύ πιο κάτω από το 4,1% που ήταν η πρόβλεψη τον Ιανουάριο. Μάλιστα, η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά, ότι θα κινηθεί σε αυτά τα επίπεδα και το 2023-2024. Αυτό θα είναι το αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης αναστάτωσης από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τον τρόπο που προκάλεσε αναστατώσεις στην οικονομική δραστηριότητα, την επένδυση και το εμπόριο, αλλά και του τρόπου που θα υποχωρήσει η αυξημένη ζήτηση που είχε δημιουργηθεί από την ευνοϊκή δημοσιονομική και νομισματική πολιτική που ακολούθησαν οι κυβερνήσεις με αφορμή την πανδημία και που τώρα σταδιακά αναιρείται και γίνεται αρκετά πιο περιοριστική.

Μάλιστα, η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά, ότι εξαιτίας του πολέμου και των αρνητικών επιπτώσεων από την πανδημία, το κατά κεφαλήν εισόδημα στις αναπτυσσόμενες χώρες θα είναι φέτος 5% πιο κάτω από τα επίπεδα που ήταν πριν από την πανδημία.

Στις αναπτυγμένες οικονομίες η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί απότομα, από το 5,1% το 2021 στο 2,6% το 2022, μια μείωση 1,2% σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις και στη συνέχεια να υποχωρήσει ακόμη περισσότερο το 2023 σε 2,2%, καθώς θα ολοκληρώνεται η αντιστροφή των μέτρων που ελήφθησαν στην περίοδο της πανδημίας. Για τις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες χώρες, η ανάπτυξη θα υποχωρήσει από 6,6% το 2021 σε 3,4% το 2022 κάτι που σημαίνει ότι θα υποχωρήσει σε ποσοστά χαμηλότερα του 4,8% που ήταν ο μέσος όρος της περιόδου 2011-2019.

Ανάμεσα στις αναπτυγμένες χώρες συγκριτικά καλύτερα θα τα πάνε οι ΗΠΑ με ανάπτυξη 2,5% φέτος, 2,4% το 2023 και 2,5% το 2024. Η Ευρωζώνη εκτιμάται ότι το 2024 θα κινείται μόλις στο 1,9% και η Ιαπωνία μόλις στο 0,6%.

Για να καταλάβουμε τη σημασία των εκτιμήσεων αυτών, οι οικονομολόγοι της Παγκόσμιας Τράπεζας προτείνουν, να αναλογιστούμε ότι η παγκόσμια οικονομία στην περίοδο 2020-2024 θα βρίσκεται σε ένα επίπεδο πάνω από 20% πιο κάτω από εκεί που φαινόταν να οδηγεί η τάση που είχε διαμορφωθεί στην περίοδο 2011-2019. 

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ

Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας εκτιμά, ότι ο πληθωρισμός αυξάνεται τόσο στις αναπτυγμένες οικονομίες όσο και στις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Ο παγκόσμιος διάμεσος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή έφτασε τον Απρίλιο του 2022 το 7,8% σε ετήσια βάση, το υψηλότερο επίπεδο από το 2008. Ο μέσος πληθωρισμός στις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες ήταν 9,4%, επίσης το υψηλότερο ποσοστό από το 2008.

Στις αναπτυγμένες χώρες ο πληθωρισμός κινείται στο 6,9% που είναι το υψηλότερο ποσοστό από το 1982. To τμήμα του πληθωρισμού που προκαλείται από τα καύσιμα είναι στο υψηλότερο ποσοστό από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, ενώ σε αρκετές αναδυόμενες αγορές, αναπτυσσόμενες οικονομίες και χώρες χαμηλού εισοδήματος, ο πληθωρισμός των τροφίμων αναμένεται να παραμείνει σε διψήφια ποσοστά φέτος. Επίσης, παγκοσμίως ανεβαίνει ο δομικός πληθωρισμός, ενώ σε όλες τις χώρες παραμένουν ισχυρές πληθωριστικές προσδοκίες.

BACK TO THE 1970’S?

Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά, ότι υπάρχουν ορισμένες παράμετροι που όντως θυμίζουν τη δεκαετία του 1970.

Α) Η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει σοκ προσφοράς (όπως αυτά που αφορούν την ενέργεια) και ανεβασμένο παγκόσμιο πληθωρισμό στο βραχύ τουλάχιστον χρόνο, των οποίων προηγήθηκε μια παρατεταμένη περίοδος ιδιαίτερα χαλαρής νομισματικής πολιτικής στις μεγάλες οικονομίες, μαζί με σημαντική δημοσιονομική επέκταση.

Β) Οι προοπτικές είναι για σημαντική επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα.

Γ) Οι αναδυόμενες αγορές και οι αναπτυσσόμενες οικονομίες είναι ευάλωτες στο «σφίξιμο» της νομισματικής πολιτικής από τις αναπτυγμένες οικονομίες, που θα προσπαθήσουν να τιθασεύσουν τον πληθωρισμό.

Από την άλλη, οι οικονομολόγοι της Παγκόσμιας Τράπεζας εκτιμούν, ότι υπάρχουν και διαφορές. Τα σημερινά σοκ προσφοράς παραμένουν σε μικρότερη κλίμακα από αυτή της δεκαετίας του 1970. Τα εργαλεία νομισματικής πολιτικής είναι καλύτερα προσανατολισμένα στη συγκράτηση των τιμών. Οι πληθωριστικές προσδοκίες ως αντίδραση σε έκτακτες συνθήκες δείχνουν να αντιδρούν καλύτερα. Οι οικονομίες είναι περισσότερο ευέλικτες. Οι χώρες ήδη προσανατολίζονται σε πιο περιοριστικές πολιτικές, σε αντίθεση με τη δεκαετία του 1970 όταν συνεχίστηκε η πολιτική της δημοσιονομικής επέκτασης. 

Ο ΦΟΒΟΣ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΚΡΙΣΗΣ ΧΡΕΟΥΣ

Ωστόσο, υπάρχει πάντα ο φόβος μιας κρίσης χρέους. Και αυτό, γιατί η επιτάχυνση της προσπάθειας για πιο σφιχτή δημοσιονομική πολιτική και για αντιστροφή των πιο χαλαρών νομισματικών πολιτικών, σημαίνει ότι αρκετές χώρες μπορεί να αντιμετωπίσουν μια κρίση χρέους, ξεκινώντας από την ίδια την αύξηση του κόστους δανεισμού που φέρνουν τα αυξημένα επιτόκια.

Η Παγκόσμια Τράπεζα υποστηρίζει, ότι το εξωτερικό χρέος στις χώρες χαμηλού εισοδήματος αυξήθηκε το 2020 κατά 15,5 δισεκατομμύρια δολάρια και έφτασε τα 166 δισεκατομμύρια δολάρια, στις χώρες μεσαίου εισοδήματος αυξήθηκε κατά 423 δισεκατομμύρια δολάρια και έφτασε τα 8,5 τρισεκατομμύρια δολάρια. Αυτό τις κάνει ιδιαίτερα ευάλωτες στις αυξήσεις των βασικών επιτοκίων και ήδη τη φετινή άνοιξη, κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως έχουν ανακοινώσει πάνω από 60 διαφορετικές αυξήσεις επιτοκίων.

Όμως, πέραν του εξωτερικού χρέους, οι αλλαγές στη νομισματική πολιτική επηρεάζουν ιδιαίτερα και τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, που αντιμετωπίζοντας έναν πληθωρισμό που σε χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία είναι διπλάσιος του ρυθμού, αυξάνοντας το κόστος λειτουργίας και απειλώντας να οδηγήσει αρκετές μικρές επιχειρήσεις σε κρίση ρευστότητας.

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΜΗΧΑΝΙΑ

Όλα αυτά επιτείνουν ένα αίσθημα ανησυχίας και συνάμα στρατηγικής αμηχανίας. Παρά την καθησυχαστική υπενθύμιση των διαφορών με τη δεκαετία του 1970, το φάσμα του στασιμοπληθωρισμού διαμορφώνει νέες αβεβαιότητες στην παγκόσμια οικονομία, διαμορφώνει το έδαφος για νέες μορφές κοινωνικής κρίσης και φέρνει αντιμέτωπες τις κυβερνήσεις με το δίλημμα, ανάμεσα σε μια συνέχιση των τωρινών πολιτικών, όπου ο πληθωρισμός θα επιτείνει την κοινωνική δυσαρέσκεια και την υιοθέτηση σκληρών αντιπληθωριστικών πολιτικών, που επίσης θα έχουν κοινωνικό κόστος εξαιτίας της αύξησης της ανεργίας και της περιοριστικών δημοσιονομικών πολιτικών.

Έρμαιο στις διαθέσεις και στις επιδιώξεις της Τουρκίας κινδυνεύει να καταστεί ολόκληρο το ΝΑΤΟ, καθώς η Τουρκία όχι μόνο υπονομεύει την ενότητα της Συμμαχίας, δημιουργώντας πολεμικό μέτωπο με την Ελλάδα, αλλά επιμένει στο βέτο της για την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας, 15 ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της Μαδρίτης.

Νίκος Μελέτης*

© Liberal.gr

Αργά το βράδυ της Τρίτης 14/6 υπήρξε και νέα τηλεφωνική επικοινωνία Τσαβούσογλου – Στόλτενμπεργκ, καθώς η επιμονή της Τουρκίας να προβάλει ταπεινωτικούς όρους στις δύο σκανδιναβικές χώρες, προκειμένου να δώσει το «πράσινο» φως στην ένταξη τους στη Συμμαχία, απειλεί να εκτροχιάσει μια από τις πιο κρίσιμες Συνόδους Κορυφής του ΝΑΤΟ, εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία.

Η ένταξη των δύο σκανδιναβικών χωρών αποτελεί επιλογή ιστορικής σημασίας για τη Συμμαχία, την οποία όμως η Τουρκία δε διστάζει να υπονομεύσει, απειλώντας ακόμη και με αναβολή της απόφασης για μερικούς μήνες.

Καλά ενημερωμένες πηγές πάντως αναφέρουν, ότι η Τουρκία πιθανόν να ακολουθεί τη γνωστή «συνταγή» θέλοντας να φθάσει το παζάρι στα άκρα πριν κάνει την «κωλοτούμπα», αποσπώντας ακόμη περισσότερα ανταλλάγματα από τους Αμερικανούς και Ευρωπαίους.

Όμως η λογική κατευνασμού της επιθετικότητας του Τ. Ερντογάν δεν αφορά μόνο την υπόθεση της Σουηδίας και της Φινλανδίας.

Ο ΓΓ του ΝΑΤΟ, Γ. Στόλτενμπεργκ, στη συνέντευξη του στο ΑΠΕ (Τρίτη 14/6) εμφανίστηκε κάτι παραπάνω από «ουδέτερος» στο θέμα των τουρκικών προκλήσεων εναντίον της Ελλάδας και της ευθείας απειλής που εξαπολύει καθημερινά εναντίον της εδαφικής ακεραιότητας ενός κράτους – μέλους, ένα άλλο κράτος – μέλος, η Τουρκία.

Εμείς θα προσυπογράφαμε πάντως την ανάρτηση στο Twitter πριν λίγες ημέρες, του στενότερου συνεργάτη του Τ. Ερντογάν, του κ. Ι. Καλίν.

«…Το ΝΑΤΟ δεν είναι μια οικονομική λέσχη ή μια τουριστική ένωση, είναι μια συμμαχία ασφάλειας. Η εξάλειψη των ανησυχιών για την ασφάλεια των μελών χωρίς διακρίσεις, είναι ο κύριος σκοπός της συμμαχίας»…

Όμως ο ΓΓ δεν είναι σε αυτό το κλίμα.

Ο ίδιος ο Γ. Στόλτενμπεργκ, ο οποίος είναι γνωστός για τα φιλοτουρκικά του αισθήματα, ενώ συστηματικά τις τελευταίες εβδομάδες κάνει «σέρβις» στην Τουρκία δηλώνοντας παντού ότι η Σουηδία και η Φινλανδία πρέπει να ικανοποιήσουν τις «νόμιμες ανησυχίες» της Τουρκίας, δε βρήκε ούτε μια λέξη να πει για την ανάγκη αντιμετώπισης των νόμιμων και πραγματικών ανησυχιών και των απειλών που αντιμετωπίζει η Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι η θέση του, δεν επιτρέπει να πάρει το μέρος της μιας χώρας μέλους εναντίον μιας άλλης χώρας μέλους, ο Γ. Στόλτενμπεργκ είναι προτιμότερο να σιωπά. Διότι οι δηλώσεις οι οποίες συνιστούν πολιτική ίσων αποστάσεων, τελικά δεν είναι τίποτε περισσότερο από σαφή τοποθέτηση υπέρ του επιτιθέμενου.

Η δήλωση του ΓΓ του ΝΑΤΟ ότι θα πρέπει οι δύο χώρες να «λύσουν τις διαφορές τους στο Αιγαίο με πνεύμα εμπιστοσύνης και συμμαχικής αλληλεγγύης. Αυτό σημαίνει αυτοσυγκράτηση, μετριοπάθεια και αποχή από κάθε ενέργεια ή ρητορική, που θα μπορούσε να κλιμακώσει την κατάσταση…», λανθασμένα ερμηνεύεται ως πολιτική ίσων αποστάσεων, καθώς είναι τοποθέτηση που υιοθετεί ουσιαστικά την τουρκική θέση. Ότι υπάρχουν «διαφορές στο Αιγαίο» και όχι τουρκικές μονομερείς διεκδικήσεις και ότι λίγο πολύ πρέπει και η Ελλάδα να δείξει αυτοσυγκράτηση και μετριοπάθεια…

Ο Γ. Στόλτενμπεργκ επίσης δείχνει να αποδέχεται, ότι ενώ μια υπέρ-πτήση ρωσικού μαχητικού σε θαλάσσιες ζώνες της Νορβηγίας ή της Βρετανίας είναι θέμα που κινητοποιεί όλη τη Συμμαχία, οι καθημερινές μαζικές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και οι υπέρ-πτήσεις ελληνικών νησιών είναι κάτι που θα πρέπει να επιλυθεί με… αυτοσυγκράτηση και διάλογο.

Με τρόπο μάλιστα προσβλητικό για την Ελλάδα, ο ΓΓ του ΝΑΤΟ κάνει λόγο για «ατυχήματα» με ελληνικές και τουρκικές δυνάμεις και ότι πρέπει να «κάνουμε ό,τι μπορούμε για να βοηθήσουμε στη μείωση του κινδύνου τέτοιων ατυχημάτων στο μέλλον. Είναι προς το συμφέρον όλων να αποφευχθεί η επανάληψη τέτοιων καταστάσεων».

Τα «ατυχήματα» που αναφέρει ο Γ. Στόλτενμπεργκ αφορούν όμως, είτε αναχαιτίσεις τουρκικών μαχητικών που παραβίαζαν τον ελληνικό εναέριο χώρο (και δεν έκαναν απλώς παραβιάσεις εντός του FIR Αθηνών) ή με σκάφη τα οποία επίσης παραβίαζαν τα ελληνικά χωρικά ύδατα των 6 ν.μ.
Όσο για τον περίφημο μηχανισμό του 2020 με την απευθείας τηλεφωνική γραμμή μεταξύ των δύο χωρών για την αποφυγή κλιμάκωσης επεισοδίων, ο Γ. Στόλτενμπεργκ ξέχασε προφανώς ότι ο μηχανισμός συστήθηκε μετά την κατάφωρη παραβίαση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Καστελόριζο, δε λειτούργησε ποτέ αποτελεσματικά, καθώς ήταν απλώς ένα εργαλείο για να καταγραφεί μια «επιτυχία» της Συμμαχίας.

Και επίσης δε γνωρίζει, ότι με εντολή Ερντογάν έχει διακοπεί κάθε δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των δύο χωρών.

Η σχέση με το ΝΑΤΟ είναι δυστυχώς προβληματική. Το ΝΑΤΟ, λόγω και της στάσης της Τουρκίας, έχει «γκριζάρει» το Αιγαίο, καθώς όλα τα νησιά αποκλείονται από ασκήσεις και το στρατιωτικό σχεδιασμό τής Συμμαχίας, λόγω του βέτο της Τουρκίας, ο εναέριος χώρος του Αιγαίου καθίσταται «προβληματικός»,  καθώς η Τουρκία μπλοκάρει τις πτήσεις νατοϊκών αεροσκαφών που θα πρέπει να υποβάλλουν σχέδια πτήσης εντός του FIR Αθηνών αλλά και επιβάλει στο ΝΑΤΟ μια εξαιρετικά ιδιαίτερη κατάσταση για τον ελληνικό εναέριο χώρο στην περιοχή μεταξύ 6 και 10 ν.μ.

Ο ΓΓ του ΝΑΤΟ είναι προτιμότερο να σιωπά, παρά να ακολουθεί αυτή την πολιτική η οποία αποθρασύνει ακόμη περισσότερο την Τουρκία και καθιστά όλο και πιο τρωτό το ΝΑΤΟ, απέναντι στις ορέξεις και επιδιώξεις της εκάστοτε ηγεσίας τού κάθε μέλους. Πόσο μάλλον απέναντι στον αναθεωρητισμό δυνάμεων όπως η Ρωσία.

Η νέα Στρατηγική Αντίληψη της Συμμαχίας (που θα εγκριθεί πανηγυρικά στη Μαδρίτη), το νέο «όραμα» που προσπαθούν να κτίσουν για τη συντήρηση και το μέλλον της Συμμαχίας, δεν μπορεί να βασιστεί σε αυτή τη λογική. Του να είναι η Συμμαχία των 30 χωρών έρμαιο των ηγεμονικών και αναθεωρητικών βλέψεων του Τ. Ερντογάν. Το ΝΑΤΟ είναι πολύ μεγάλο και πολύ ισχυρό για να είναι διαρκώς εκβιαζόμενο από την Τουρκία. Διαφορετικά δεν έχει και λόγο να υπάρχει.

*Ο Νίκος Μελέτης γεννήθηκε στην Κεφαλλονιά το 1962. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών της Νομικής Σχολής Αθηνών. Άρχισε να εργάζεται ως δημοσιογράφος το 1987. Από το 1990 καλύπτει το διπλωματικό ρεπορτάζ, αρχικά στην ΕΡΤ και κατόπιν και στην εφημερίδα «Έθνος». Αρθρογραφεί στο liberal.gr.

Ο καθορισμός της διάρκειας της προστατευτικής ανοσίας μετά τη μόλυνση από SARS-CoV-2 είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση και την πρόβλεψη της πορείας της πανδημίας COVID-19. Ένα βασικό ερώτημα είναι, πόσο διαρκεί αυτή η ανοσία;

Οι ιατροί της Γ’ Πανεπιστημιακής Παθολογικής κλινικής του Νοσοκομείου «Η ΣΩΤΗΡΙΑ», ενός από τα νοσοκομεία που δέχτηκε το μεγαλύτερο όγκο ασθενών της πανδημίας και ξεκίνησε τους εμβολιασμούς στην Ελλάδα, με επιβλέποντα τον Καθηγητή Κωνσταντίνο Συρίγο, καταγράφουν τα νεότερα δεδομένα όπως αναλύονται σε πρόσφατη δημοσίευση στο Nature από τους Turner et al και Wang et al οι οποίοι περιγράφουν την ανθρώπινη ανοσοαπόκριση στη λοίμωξη SARS-CoV-2 κατά τη διάρκεια ενός έτους.

Η ΜΕΛΕΤΗ ΕΔΩ: www.nature.com/articles/d41586-021-01557-z

Υπάρχει συνεχής συζήτηση σχετικά με το ποιες ανοσιακές απαντήσεις έναντι του SARS-CoV-2 παρέχουν ανοσία έναντι του ιού.

Ωστόσο, υπάρχει συμφωνία ότι οι δύο κύριοι πυλώνες της αντι-ικής απόκρισης είναι:
1. Τα ανοσοκύτταρα που ονομάζονται κυτταροτοξικά Τ κύτταρα, και μπορούν επιλεκτικά να εξαλείψουν τα μολυσμένα κύτταρα και
2. Τα εξουδετερωτικά αντισώματα, τα οποία εμποδίζουν έναν ιό στο να μολύνει τα κύτταρα. Αυτά εκκρίνονται από ανοσοκύτταρα, που ονομάζονται πλασματοκύτταρα.

Ένας τρίτος πυλώνας μιας αποτελεσματικής ανοσοαπόκρισης θα ήταν η δημιουργία Τ βοηθητικών κυττάρων, τα οποία θα είναι ειδικά για τον ιό και θα συντονίζουν την ανοσολογική αντίδραση. Βασικά, αυτά τα τελευταία κύτταρα απαιτούνται για τη δημιουργία ανοσολογικής μνήμης, ως πλασματοκύτταρα πλέον, τα οποία συνεχίζουν να εκκρίνουν αντι-ικά αντισώματα ακόμη και όταν ο ιός έχει φύγει.

Τα Β και Τ κύτταρα που είναι ειδικά για έναν ιό και αποτελούν κύτταρα μνήμης, διατηρούνται σε κατάσταση αδράνειας και είναι έτοιμα να ενεργοποιηθούν εάν συναντήσουν ξανά τον ιό ή ένα εμβόλιο που τον αντιπροσωπεύει. Αυτά τα κύτταρα μνήμης, τα Β και τα Τ, προκύπτουν από ενεργοποιημένα κύτταρα κατά την αρχική ανοσολογική αντίδραση. Τα αρχικά κύτταρα υφίστανται αλλαγές στο χρωμοσωμικό τους DNA, που ονομάζονται επιγενετικές τροποποιήσεις, και τους επιτρέπουν να αντιδρούν γρήγορα σε μολύνσεις, με απαντήσεις που σκοπό έχουν την εξάλειψη του παράγοντα που προκαλεί την ασθένεια.

Τα Β κύτταρα έχουν διπλό ρόλο στην ανοσία, αφενός παράγουν αντισώματα τα οποία αναγνωρίζουν τις ιικές πρωτεΐνες και παρουσιάζουν μέρος αυτών των πρωτεϊνών σε συγκεκριμένα Τ κύτταρα και αφετέρου μπορούν να εξελιχθούν σε πλασματοκύτταρα, τα οποία εκκρίνουν αντισώματα σε μεγάλες ποσότητες. Πριν από περίπου 25 χρόνια, έγινε φανερό ότι τα πλασματοκύτταρα μπορούν να μετατραπούν τα ίδια σε κύτταρα μνήμης εκκρίνοντας αντισώματα για μακροχρόνια προστασία και διατηρούμενα στο μυελό των οστών για δεκαετίες και ίσως και για ολόκληρη τη ζωή.

Η παρουσία στο μυελό των οστών πλασματοκυττάρων μνήμης που εκκρίνουν αντισώματα ίσως είναι πιθανά ο καλύτερος διαθέσιμος προγνωστικός παράγοντας για μακροχρόνια ανοσία. Για το SARS-CoV-2, οι περισσότερες μελέτες μέχρι στιγμής έχουν αναλύσει την οξεία φάση της ανοσολογικής απόκρισης, η οποία εκτείνεται σε λίγους μήνες μετά τη μόλυνση, και έχουν παρακολουθήσει Τ κύτταρα, Β κύτταρα και εκκρινόμενα αντισώματα. Παραμένει ασαφές, εάν η αυτή η απάντηση δημιουργεί πλασματοκύτταρα μνήμης που εκκρίνουν αντισώματα κατά του SARS-CoV-2.

Ο Τέρνερ και οι συνεργάτες του ανέλαβαν την πρόκληση να εντοπίσουν τα πλασματοκύτταρα μνήμης που εκκρίνουν αντισώματα στο μυελό των οστών, σε άτομα που έχουν αναρρώσει από το COVID-19. Τα πλασματοκύτταρα μνήμης γενικά είναι σπάνια και αυτά που είναι ειδικά για ένα συγκεκριμένο παράγοντα θα είναι προφανώς εξαιρετικά σπάνια.

Παρ’ όλα αυτά, ο Turner και οι συνεργάτες του εντόπισαν πλασματοκύτταρα μνήμης που εκκρίνουν αντισώματα ειδικά για την ακίδα πρωτεΐνη που κωδικοποιείται από τον SARS-CoV-2 σε 15 από 19 άτομα, περίπου 7 μήνες μετά τη μόλυνση. Ακολούθησε εκ νέου ανάλυση δειγμάτων από τα ίδια άτομα 4 μήνες αργότερα (δηλαδή 11 μήνες μετά την αρχική μόλυνση με SARSCoV-2).

Βρέθηκε ότι αριθμός αυτών των πλασματοκυττάρων παρέμεινε σταθερός σε όλους εκτός από έναν. Αυτά τα πλασματοκύτταρα δεν πολλαπλασιάστηκαν, γεγονός που τα κατατάσσει σε κύτταρα μνήμης, ενώ οι αριθμοί τους ήταν ίσοι με αυτούς των πλασματοκυττάρων μνήμης που βρέθηκαν σε άτομα μετά τον εμβολιασμό κατά του τετάνου ή της διφθερίτιδας.

Όταν ο Turner και οι συνεργάτες του παρακολούθησαν τις συγκεντρώσεις αντισωμάτων κατά του SARS-CoV-2 στον ορό του αίματος των ατόμων για έως και ένα έτος, παρατήρησαν ένα διφασικό σχήμα. Στην οξεία ανοσοαπόκριση γύρω από το χρόνο της αρχικής λοίμωξης, οι συγκεντρώσεις αντισωμάτων ήταν υψηλές, στη συνέχεια μειώθηκαν και μετά από μερικούς μήνες παρέμειναν λίγο πολύ σταθερές στο περίπου 10-20% της αρχικής μέγιστης. Αυτό συνάδει με την προσδοκία ότι το 10-20% των πλασματοκυττάρων της οξείας ανοσολογικής αντίδρασης γίνονται κύτταρα μνήμης, και είναι μια σαφής ένδειξη της αλλαγής, από βραχύβια πλασματοκύτταρα που παράγουν αντισώματα, σε πλασματοκύτταρα μνήμης με τον ίδιο ρόλο. Αυτό δεν είναι απροσδόκητο, δεδομένου ότι η ανοσολογική μνήμη σε πολλούς ιούς και εμβόλια είναι σταθερή για δεκαετίες, αν όχι για μια ζωή.

Για τον SARS-CoV {αίτιο του οξέος αναπνευστικού συνδρόμου (SARS)}, έναν κορωνοϊό που μοιάζει με τον SARS-CoV-2 και εντοπίστηκε αρχικά το 2003, αναφέρθηκε το 2020, δηλαδή για περισσότερα από 17 χρόνια, η συνεχιζόμενη παρουσία υψηλών τίτλων εξουδετερωτικών αντισωμάτων στον ορό του αίματος. Τα αποτελέσματα του Wang και των συναδέλφων του δείχνουν ότι αναμένεται ανάλογη μακροπρόθεσμη ανοσία για το SARS-CoV-2. Οι συγγραφείς αναφέρουν την έρευνα παρακολούθησης των αντισωμάτων του ορού και των κυττάρων μνήμης Β ειδικά για το SARS-CoV-2 περίπου ένα χρόνο μετά τη μόλυνση.

Τα άτομα που εξετάσθηκαν είχαν προηγουμένως ελεγχθεί από την ομάδα του Wang μετά από έξι μήνες από τη νόσηση. Τώρα, μετά από ένα χρόνο, έχει γίνει εμφανής η μετάβαση από μια οξεία ανοσολογική αντίδραση στη δημιουργία ανοσολογικής μνήμης, με τη συγκέντρωση των εξουδετερωτικών αντισωμάτων να παραμένει αμετάβλητη.

Το ότι η οξεία ανοσολογική αντίδραση επεκτείνεται ακόμη και πέραν των έξι μηνών, προτείνεται από την ανάλυση των συγγραφέων για την παρουσία των Β κυττάρων μνήμης, έναντι του SAR-CoV-2, στο αίμα των ατόμων που ανάρρωσαν κατά τη διάρκεια του έτους. Οι συγγραφείς το απέδειξαν με τις in vitro μετρήσεις εξουδετερωτικών αντισωμάτων για πολλά μεταλλαγμένα στελέχη του SARS-CoV-2.

Τέλος, ο Wang και οι συνάδελφοί του έδειξαν ότι η ανοσία μπορεί να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο σε άτομα που αναρρώνουν, εμβολιάζοντάς τα μετά από ένα χρόνο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία περισσότερων πλασματοκυττάρων, μαζί με αύξηση του επιπέδου των αντισωμάτων SARS-CoV-2 που ήταν έως και 50 φορές μεγαλύτερο από ό,τι πριν από τον εμβολιασμό. Μερικά από αυτά τα πλασματοκύτταρα, που παρουσιάζονται μετά από εμβολιασμό, πιθανά θα μετατραπούν σε κύτταρα μνήμης, αλλά είναι κάτι που δεν έχει ακόμη αποδειχθεί.

Συμπερασματικά, τα στοιχεία μέχρι στιγμής δείχνουν ότι η μόλυνση με SARS-CoV-2 προκαλεί μακροχρόνια ανοσία στα περισσότερα άτομα. Αυτό αποτελεί μια ευπρόσδεκτη θετική σημείωση, ενώ αναμένονται περαιτέρω δεδομένα σχετικά με τις ανοσιακές απαντήσεις και την ανοσιακή μνήμη μετά τον εμβολιασμό.

© ygeiamasnews.gr